Monitor Prawniczy

no. 10/2024

Complaint against a refusal to perform a notarial act in the context of the notary’s constitutional position

DOI: 10.32027/MOP.24.10.5
Michał Krakowiak
dr hab. prof. UŁ. Autor jest profesorem uczelni w Katedrze Postępowania Cywilnego I WPiA UŁ, sędzią Sądu Okręgowego w Łodzi
Abstract

In the presented study, the Author has analysed the procedural legal remedy in the form of a complaint against a refusal to perform a notarial act in the context of the constitutional position of the notary. The issue under consideration is of significant practical importance given the growing body of legal transactions. As a result, the number of cases initiated as a result of the discussed complaint is increasing. From a legal point of view, the examined remedy creates a special type of relationship between the notary and the judicial authorities; it constitutes an element of judicial supervision over the notary’s activity, whereby the court does not resolve legal disputes, but issues binding decisions on non-adversarial cases in terms of exercising constitutional human and civil rights. The Author has concluded that, considering that the regional court examines the complaint against a refusal to perform a notarial act by applying the provisions on non-litigious procedure accordingly and taking into account the elements of the constitutional position of the notary, the participants in civil proceedings before the regional court should be the party concerned who files the complaint and the notary who refused to perform a given act.

Keywords
notary, notarial act, judicial supervision, procedural measure, complaint, participants in legal proceedings
Literature
M. Allerhand, Prawo o notariacie, Lwów 1934; B. Bladowski, Zażalenie w postępowaniu cywilnym, Kraków 1997; P.A. Blajer [w:] Prawo o notariacie. Komentarz, pod red. A.J. Szeredy, Warszawa 2022; W. Broniewicz, A. Marciniak, I. Kunicki, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2023; T. Chłopecki, Koncepcja notariatu polskiego według Władysława Leopolda Jaworskiego, „Wrocławskie Studia Erazmiańskie. Zeszyty Studenckie. Studia Erasmiana Wratislaviensia. Acta Studentium” Nr 4/2010; T. Chłopecki, Kształtowanie się notariatu na ziemiach polskich od X do XVIII wieku. Zarys problematyki historycznej i prawnej, „ZN Uniwersytetu Rzeszowskiego” Nr 97/2017; P. Czubik, Potrzeba uregulowania losu depozytów notarialnych w przypadku likwidacji kancelarii notarialnej, „Krakowski Przegląd Notarialny” Nr 3/2018; S. Dąbrowski, A. Łazarska, Uzasadnianie orzeczeń sądowych w procesie cywilnym, PS Nr 3/2012; J. Florkowski, B. Tymecki, Prawo o notariacie z komentarzem, Warszawa 1993; J. Holocher, Notarialna jurysdykcja prewencyjna. Sprzeczność z prawem jako kryterium odmowy dokonania czynności notarialnej, „Opolskie Studia Administracyjno Prawne” XV/1, Opole 2017; J. Jacyszyn, Notariusz - zawodem zaufania publicznego [w:] III Kongres Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej, pod red. R. Sztyka, Warszawa-Kluczbork 2006; R. Kapkowski, Odmowa dokonania czynności przez notariusza w aspekcie proceduralnym, Rej. Nr 7-8/2008; M. Lewandowska-Mroczkowska, Dozwolony zakres interpretacji prawa - rozważania na kanwie charakteru postępowania w sprawach o odmowę dokonania czynności notarialnej - glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 stycznia 2015 roku (SK 34/12), „Acta Iuris Stetinensis” Nr 4, (vol. 36)/2021; B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, Uwagi o zasadach rządzących cywilną odpowiedzialnością notariusza, PS Nr 2/1995; K. Lubiński, Kontrowersje na temat istoty i charakteru prawnego spraw o odmowę dokonania przez notariusza czynności notarialnej sprzecznej z prawem oraz właściwości funkcjonalnej w tych sprawach sądu okręgowego, „Studia Iuridica” T. 75/2018; E. Łętowska, Pozaprocesowe znaczenie uzasadnienia sądowego, PiP Nr 5/1997; K. Maj, O odmowie dokonania czynności notarialnej i jej uzasadnieniu, „Krakowski Przegląd Notarialny” Nr 3/2019; J.K. Malicki, Notariusz jako sędzia, „Notariat - Hipoteka. Organ Związku Pracowników Notariatu i Hipoteki Rzeczypospolitej Polskiej” Nr 21/1934; W. Małecki [w:] Prawo o notariacie. Komentarz. Wzory aktów notarialnych i poświadczeń, pod red. W. Goneta, Warszawa 2022; A. Miączyński, Znaczenie i rola uzasadnienia orzeczenia sądowego w sprawach cywilnych, PiP Nr 11/1970; M.A. Nowocień, Czy notariusz może odmówić odmowy dokonania czynności notarialnej?, Rej. Nr 12/2022; M.A. Nowocień, Odmowa dokonania czynności notarialnej i jej zaskarżenie, Warszawa 2018; A. Oleszko, Notariat w systemie wymiaru sprawiedliwości, Lex/el 2015, rozdz. VI; A. Radelbach, Prawo o notariacie. Komentarz do ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku prawo o notariacie, Toruń 2002; S. Rejman, Zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej, BMS Nr 5/1957; P. Rylski, Tryb postępowania sądowego wywołanego wniesieniem zażalenia na odmowę dokonania czynności notarialnej, PPC Nr 2/2011; P. Rylski [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego. Postępowanie nieprocesowe, t. IV, cz. 1, vol. 1, pod red. T. Erecińskiego, K. Lubińskiego, Warszawa 2021; J. Sawarzyński [w:] Prawo o notariacie. Komentarz, pod red. A.J. Szeredy, Warszawa 2022; M. Setkowicz, Notariusz jako organ ochrony prawnej w świetle prawa polskiego i prawa Unii Europejskiej, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2016, t. CVII; K. Skupieński, Notariat w Polsce do końca XVIII wieku [w:] D. Malec, K. Skupieński, Notariat polski. Historia i współczesność, Warszawa 2006; A.J. Szereda, Rozważania o „postępowaniu notarialnym”, Rej. Nr 5/2012; A.J. Szereda, Czynności notarialne. Komentarz do art. 79-112 Prawa o notariacie, Warszawa 2018; A.J. Szereda, Odmowa dokonania czynności notarialnej po zmianach, Rej. Nr 2/2016; R. Sztyk, Nowe zasady nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, Rej. Nr 7-8/1996; R. Taubenschlag, Notariat w starożytności, „Przegląd Notarialny” Nr 4/1928; B. Tymecki, Charakter postępowania notarialnego w świetle orzecznictwa [w:] Rozprawy cywilistyczne. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Edwardowi Drozdowi, pod red. M. Pecyny, J. Pisulińskiego, M. Podreckiej, Warszawa 2013; R. Wrzecionek, Notariusz jako gwarant bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami w czasie pandemii [w:] Nieruchomości wczoraj, dziś i jutro, pod red. A. Dalkowskiej, Warszawa 2021.