Monitor Prawniczy

no. 10/2024

Axiological aspects of notarial practice

DOI: 10.32027/MOP.24.10.2
Małgorzata Król
prof. dr hab. Autorka jest Profesorem Seniorem Uniwersytetu Łódzkiego, wieloletnim kierownikiem Zakładu Polityki Prawa, a następnie Katedry Polityki Prawa, emerytowanym notariuszem
Abstract

The article is devoted to axionormative aspects of notarial practice in light of applicable law and professional deontology. The article indicates that notaries, as representatives of the profession of public trust, embody relevant values legally and socially, including in particular the value of justice and equity, equality of parties to notarial acts, observance of notarial secrecy. It is the duty of notaries to act in accordance with the law and the principles of social coexistence. A notary must know the law to meet this requirement. However, the interpretative nature of the law poses the risk of making a mistake in the course of notarial practice. Legal methods, however, are not able to nullify this danger in practice, they can only minimize it.

Keywords
notary, person of public trust, notaries law, code of professional ethics of notaries, professional duties of notaries, interpretation of law, professional liability of notaries
Literature
T. Bekrycht, J. Leszczyński, P. Łabieniec, Podstawy doktryny prawnej, Warszawa 2021; A. Bielska-Brodziak, Z. Tobor, Dysonans interpretacyjny podatnika, „Przegląd Podatkowy” Nr 6/2016; J. Biernat, Art. 1 [w:] Ustrój notariatu. Komentarz do art. 1-78d Prawa o notariacie, pod red. A. Rataja, A.J. Szeredy, Warszawa 2019; W. Boć, Status prawny notariusza, Wrocław 2010, rozdz. 3. pkt 2.2; W. Boć, M. Leśniak, Notariusz jako przedsiębiorca szczególnego rodzaju, „Rejent” Nr 3/2010; L. Borzemski, Art. 18 [w:] Ustrój notariatu. Komentarz do art. 1-78d Prawa o notariacie, pod red. A. Rataja, A.J. Szeredy, Warszawa 2019; A. Demenko, Czy kobiety orzekają inaczej? Kilka refleksji nad wykładnią feministyczną, „Palestra” Nr 7/2023; R. Dworkin, A Matter of Principle, Harvard University Press, Cambridge-London 1985; R. Dworkin, Law As Interpretation, „Critical Inquiry” Nr 9(1)/1982, przedruk: University of Helsinki https://helda.helsinki.fi; S. Fish, Intention is All There is: A Critical Analysis of Aharon Barak’s Purposive Interpretation in Law, „Cardozo Law Review” 2008, vol. 29; M.Z. Król, Kilka słów o praktyce notarialnej i roli notariusza w kształtowaniu stosunków prawnych (perspektywa teoretycznoprawna), „Rejent” Nr 7-8/2006; M.Z. Król, Notariusz de lege ferenda, „Rejent” Nr 5/2006; M.Z. Król, Notariusz na rozdrożu, czyli o paradygmacie notariusza, „Nowy Przegląd Notarialny” Nr 3/2006; M. Kuryłowicz, Aequitas i iustitia w rzymskiej praktyce prawnej, „Annales UMCS” sec. G (IUS), 2019, t. 1 (66); M. Kuryłowicz, Etyczne podstawy notariatu, „Rejent” Nr 5/2001; J. Legowicz, Świadomość współuczestnictwa, Warszawa 1980; Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. 100 podstawowych pojęć, pod red. J. Zajadło, Warszawa 2007; L. Leszczyński, Kategoria słuszności w wykładni prawa, „Studia Iuridica Lublinensia” 2011, Vol. XV; J. Leszczyński, O charakterze dyrektyw wykładni prawa, PiP Nr 3/2007; J. Leszczyński, O pewnych aporiach normatywnej teorii wykładni prawa, „Principia” LXI-LXII (2015); J. Leszczyński, Pozytywizacja prawa w dyskursie dogmatycznym, Kraków 2010; B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, Uwagi o zawodowym obowiązku udzielania informacji, „Studia Iuridica. Z zagadnień współczesnego prawa cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tomasza Dybowskiego” t. 21, Warszawa 1994; A. Oleszko, Akt notarialny jako podstawa odpowiedzialności prawnej notariusza, Warszawa 2015; A. Oleszko, Odmowa sporządzenia czynności notarialnej, „Rejent” Nr 4-5/1996; A. Oleszko, Prawo o notariacie. Komentarz. T. I. Ustrój notariatu, Warszawa 2016; A. Oleszko, Staranność zawodowa notariusza w świetle art. 80 prawa o notariacie, „Rejent” Nr 9/1997; A. Oleszko, Status prawny notariusza w systemie ustroju państwowego, „Rejent” Nr 12/2005; M. Ossowska, Normy moralne. Próba systematyzacji, Warszawa 1985; M. Pełka, Debata Fish-Dworkin jako przykład sporu o praktykę interpretacji prawa, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” Nr 2/2015; M. Piechowiak, Godność jako właściwość osoby. Typy godności - propozycja systematyzacji (część 1), „Przegląd Konstytucyjny” Nr 2/2022; J. Ptak-Chmiel, Czy jesteśmy „społeczeństwem honoru”? Rekonstrukcja pojęcia honoru w wybranych orzeczeniach polskich sądów, RPEiS Nr 3/2018; A. Redelbach, Prawo o notariacie. Komentarz, Toruń-Poznań 2002; P. Skuczyński, Problem zakresu odpowiedzialności moralnej profesjonalistów i jego zastosowania w etyce prawniczej, „Acta Universitas Lodziensis Folia Iuridica” Nr 74/2015; J. Stelmach, B. Brożek, Metody prawnicze. Logika - analiza - argumentacja - hermeneutyka, Kraków 2004; J. Stelmach, Kodeks argumentacyjny dla prawników, Kraków 2003; T. Szanciło, Odpowiedzialność cywilna notariusza w przypadku dokonania czynności sprzecznej z prawem, „Rejent” Nr 8/2015; A.J. Szereda, Odmowa dokonania czynności notarialnej po zmianach, „Rejent” Nr 2/2016; R. Sztyk, Zabezpieczenie praw i słusznych interesów stron oraz innych osób czynności notarialnej, „Rejent” Nr 5/2001; M. Środa, Idee etyczne starożytności i średniowiecza, Warszawa 1994; R. Tokarczyk, Komparatystyka regulacji etyki notariusza, „Rejent” Nr 10/2004; V. Tomala, Notariat i notariusz w Europie, „Rejent” Nr 5/2006; Z. Truszkiewicz, Rozumieć prawo, Kraków 2023, rozdz. X „O wykładni prawa”; R. Trzaskowski, Nieważność czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego, „Prawo w Działaniu. Sprawy cywilne” Nr 12/2012; B. Wojciechowski, Dyskrecjonalność sędziowska. Studium teoretycznoprawne, Toruń 2004; S. Wojtczak, O niewspółmierności wartości i jej konsekwencjach dla stosowania prawa, Łódź 2010; J. Wróblewski, Interpretatio secundum, praeter et contra legem, PiP Nr 4-5/1961; J. Wróblewski, Wartości a decyzja sądowa, Wrocław 1973; J. Zajadło, Ius a lex [w:] Łacińska terminologia prawnicza, pod red. J. Zajadło, Warszawa 2013; M. Zieliński, M. Zirk-Sadowski, Klaryfikacyjność i derywacyjność w integrowaniu polskich teorii wykładni, RPEiS Nr 2/2011; M. Zirk-Sadowski, Hermeneutyka a problemy filozofii prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 1982, t. XXVIII; M. Zirk-Sadowski, Pozytywizm prawniczy a filozoficzna opozycja podmiotu i przedmiotu poznania [w:] Studia z filozofii prawa, pod red. J. Stelmacha, Kraków 2001; M. Zirk-Sadowski, Prawo a uczestniczenie w kulturze, Łódź 1998; M. Zirk-Sadowski, Wprowadzenie do filozofii prawa, Kraków 2000.