Monitor Prawniczy
no. 1/2024
Theory of balance or theory of two claims
DOI: 10.32027/MOP.24.1.7
Autor jest adwokatem, doktorantem III roku seminarium doktoranckiego w WSPiA Rzeszowskiej Szkoły Wyższej w Rzeszowie
Abstract
There is some doubt in the jurisprudence of the courts as to whether the borrower, pursuant to Art. 405 and 409 of the Civil Code, can effectively claim from the bank the return of the performance in the form of principal and interest paid in Polish currency or foreign currency, in a situation where an indexed loan agreement is declared invalid becuase of its abusive clauses.
In the gloss, the author has endorsed the position expressed by the Supreme Court in the thesis of the resolution that a party who, in the execution of an invalid credit agreement, is entitled to a claim for the return of the repaid money as an undue performance (Art. 410 § 1 in conjunction with Art. 405 of the Civil Code) regardless of whether and to what extent he is a debtor to the bank for repayment of the unduly received amount of credit. Also supported was the view about the application of the theory of two claims in case of a settlement between the parties when an indexed loan agreement is declared invalid due to its impermissible abusive clauses. According to the glossator, the opposite position would lead to a violation of the supreme principle of private law relating to the equivalence of performances of the parties to a contractual relationship. The author of the gloss has accepted the view of the Supreme Court concerning determination of the time when the claim for return of a performance becomes due and when it becomes barred by prescription.
Keywords
unjust enrichment, undue performance, condictio sine causa, condictio causa finitia, performance, theory of balance, theory of two claims, maturity of a claim, prescription of a claim.
Literature
M. Balwicka-Szczyrba (red.), A. Sylwestrzak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2022; D. Cyman, Umowy kredytu obciążonego ryzykiem walutowym świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Sądu Najwyższego, Gdańsk 2022; J. Czabański, T. Konieczny, M. Korpalski, Przewodnik frankowicza, Warszawa 2022; W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, Zobowiązania. Zarys wykładu, wyd. 10, Warszawa 2007; E. Gniewek (red.), P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2019; J. Gudowski, Kodeks cywilny. Komentarz. T. III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. 2, Warszawa 2018; M. Gutowski, Nieważność czynności prawnej, wyd. 2, Warszawa 2008; M. Gutowski, Wzruszalność czynności prawnej, Warszawa 2019; M. Gutowski, Wadliwość umów kredytów frankowych, Warszawa 2022; M. Habdas (red.), M. Fras (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. T. III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), Warszawa 2018; P. Księżak, Bezpodstawne wzbogacenie. Art. 405-414 KC. Komentarz, Warszawa 2007; E. Łętowska, Bezpodstawne wzbogacenie, Warszawa 2000; A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2022, s. 643; P. Nazaruk, J. Ciszewski, Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2019; A. Ohanowicz, Zarys prawa cywilnego, Warszawa 1970; B. Paxford, Wykładnia umowy kredytu bankowego. Kredyty frankowe i złotówkowe. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Decyzje Prezesa UoKiK. Przykłady klauzul niedozwolonych, Warszawa 2020; K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. T. I. Komentarz. Art. 1-449¹°, wyd. 10, Warszawa 2020; Z. Radwański (red.), System Prawa Prywatnego. T. 2. Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa 2002; D. Rogoziński, Rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, Warszawa 2018; T. Szanciło, Prawna ochrona konsumenta rynku usług bankowych, Warszawa 2023.
