aktualny numer

Monitor Prawniczy

nr 7/2026

Prawo do pożegnania osoby najbliższej jako dobro osobiste - refleksje na tle wybranych przypadków

Anna Wilk

prof. AWSB; Autorka jest doktorem habilitowanym nauk prawnych, profesorem Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej oraz radcą prawnym. Specjalizuje się w prawie cywilnym, w tym zwłaszcza prawie zobowiązań oraz prawie rzeczowym

Abstrakt

Artykuł porusza problematykę prawa do pożegnania osoby najbliższej, zarówno bezpośrednio przed jej śmiercią, jak i po jej śmierci - podczas ceremonii pogrzebowej. Na tle wybranego orzecznictwa Autorka analizuje, jaki jest związek tego prawa z uznanymi w doktrynie i orzecznictwie dobrami osobistymi, takimi jak więź rodzinna, prawo do informacji o stanie zdrowia, kult pamięci zmarłej osoby bliskiej oraz wolność sumienia i religii i uczucia religijne. Autorka zastanawia się, czy prawo po pożegnania się z osobą najbliższą można uznać za samodzielne dobro osobiste, czy też jest ono elementem dóbr, o których mowa powyżej. Formułuje także wnioski de lege ferenda, mogące się przyczynić do lepszej realizacji tego prawa.

Słowa kluczowe

pożegnanie, osoba najbliższa, dobra osobiste, śmierć, krzywda

Bibliografia

I. Alberczyk, Matka w kajdankach na pogrzebie czteromiesięcznego Oskara. Służba Więzienna ujawniła wyniki kontroli, https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114883,32049956,matka-w-kajdankach-na-pogrzebie-czteromiesiecznego-oskara-sluzba.html; J. Barański, Śmierć i zmysły. Doświadczenie śmiertelnej choroby i śmierci na przestrzeni wieków [w:] Śmierć i wiara w życie pośmiertne w świetle nauk przyrodniczych i humanistycznych, pod red. M. Machinka, Olsztyn 2003; A. Barczak-Oplustil, Ochrona dóbr osobistych osób zmarłych w prawie karnym na przykładzie art. 212 k.k. Zarys problemu [w:] Pro dignitate legis et maiestate iustitiae: Księga jubileuszowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Witolda Kuleszy, pod red. A. Liszewskiej, J. Kuleszy, Łódź 2020; G. Jędrejek, T. Szymański, Prawna ochrona uczuć religijnych w Polsce (Próba oceny dotychczasowych rozwiązań, czyli o rozdźwięku pomiędzy literą prawa a jego aplikacją), „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2002, T. V; M. Krzewicki, Kult pamięci zmarłej osoby publicznej jako dobro osobiste [w:] Non omnis moriar: osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka: zagadnienia wybrane, pod red. J. Gołaczyńskiego, J. Mazurkiewicza, J. Turłakowskiego, D. Karkuta, Wrocław 2015; P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Część ogólna. Komentarz, wyd. 1, Warszawa 2024, Legalis; P. Morciniec, Bioetyka personalistyczna wobec zwłok ludzkich, Opole 2009; K. Osajda (red.), Komentarze Prawa Prywatnego. T. I. Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny. Prawo o notariacie (art. 79-95 i 96-99), wyd. 33, Warszawa 2024, Legalis; M. Safjan, Kilka refleksji wokół problematyki zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu szkody wyrządzonej pacjentom, „Prawo i Medycyna” Nr 18/2005; M. Szemiel, Znaczenie pogrzebu dla przeżywania żałoby [w:] Pogrzeb w prawie kanonicznym i prawie świeckim, pod red. E. Kruka, Kraków 2019; P. Szymańska vel Szymanek, Więź rodzinna w orzecznictwie Sądu Najwyższego, „Studia Prawnoustrojowe” Nr 45/2019; A. Wilk, Zadośćuczynienie za krzywdę osobom najbliższym poszkodowanego. Glosa do uchwały SN(7) z 27.3.2018 r., III CZP 60/17, MoP Nr 5/2018.