aktualny numer

Monitor Prawniczy

nr 6/2026

O potrzebie nowego Prawa o notariacie

Andrzej J. Szereda
Autor jest adiunktem w Katedrze Postępowania Cywilnego II WPiA UŁ
Abstrakt

Opracowanie podejmuje próbę zarysowania zasadniczych podstaw dla podjęcia prac legislacyjnych nad systemową zmianą ustawodawczą dotyczącą notariatu. Rozważania koncentrują się na niedoskonałościach obecnej ustawy. Zasygnalizowane zostają problemy dotyczące sposobu skonstruowania samorządu notarialnego i postępowania dyscyplinarnego, a także niedociągnięcia legislacyjne w zakresie zastępców notarialnych. Odnotowane zostają także niedoskonałości regulacji poszczególnych czynności notarialnych oraz dokumentacji notarialnej. Mankamenty te osłabiają sprawność działalności notariuszy, których podstawowym zadaniem, w imię sprawowanej jurysdykcji prewencyjnej, jest zapewnianie bezpieczeństwa obrotu prawnego i ochrona interesów obywateli.

Słowa kluczowe
prawo o notariacie, notariat, notariusz, zastępca notarialny, samorząd notarialny, cyfryzacja notariatu, elektroniczne czynności notarialnej
Bibliografia
J. Biernat [w:] Prawo o notariacie. Komentarz, pod red. A.J. Szeredy, wyd. 1, 2022, kom. do art. 2, Nb 2; W. Boć, Status notariusza po dwudziestu latach obowiązywania ustawy - Prawo o notariacie, Rej. Nr 11/2011; J. Bodio, Status prawny notariusza - wybrane zagadnienia, Rej. Nr 10/2011; P. Bodył-Szymala, Pieniężny depozyt notarialny, Rej. Nr 10/2012; A. Buchner-Jeziorskiej, Socjologiczna historia polskiej transformacji. Wybór tekstów, Łódź 2013; D. Celiński, O istocie depozytów notarialnych, Rej. Nr 11/2020; P. Czubik, Potrzeba uregulowania losu depozytów notarialnych w przypadku likwidacji kancelarii notarialnej, KPN Nr 3/2018; T. Ereciński, Kilka uwag o pozycji ustrojowej notariusza, jego odpowiedzialności cywilnej oraz sądownictwie dyscyplinarnym, Rej. Nr 5/2006; J. Holocher, Notarialna jurysdykcja prewencyjna. Sprzeczność z prawem jako kryterium odmowy dokonania czynności notarialnej, Opolskie Stud. Adm.-Prawne 2017, t. 15, z. 1; J. Jagieła, R. Kulski, A.J. Szereda, Notarialne tytuły egzekucyjne w postępowaniu klauzulowym, Warszawa 2021; J. Jacyszyn, Wokół statusu notariusza, Rej. Nr 4-5/1996; S. Jankiewicz, Sz. Posadzy, Czynności notarialne w środowisku cyfrowym, KPN Nr 3/2018; R. Kapkowski, Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia, PiP Nr 11/2009; P. Księżak, Analiza [w:] Notarialne poświadczenie dziedziczenia, pod red. A. Marciniaka, Warszawa 2019; I. Kunicki, Podział sumy uzyskanej z egzekucji, Sopot 1999; Z. Kunidewicz, Glosa do wyroku SN z 1.6.2017 r., I CSK 590/16, Rej. Nr 5/2019; Z. Kunidewicz, Notarialny depozyt nieprawidłowy jako nieistniejąca instytucja prawna [w:] Ius est ars boni et aequi: księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Józefowi Frąckowiakowi, pod red. A. Dańko-Roesler, M. Leśniaka, M. Skorego, B. Sołtysa, Wrocław 2018; K. Maj, Przyjęcie na przechowanie przez notariusza - zagadnienia ogólne, Rej. Nr 2/2015; K. Maj, Zagadnienia konstrukcyjne przyjęcia na przechowanie przez notariusza, „Krakowski Przegląd Notarialny” Nr 4/2016; D. Malec, Notariat Drugiej Rzeczypospolitej, Kraków 2002; A. Oleszko, Status prawny notariusza w systemie ustroju państwowego, Rej. Nr 12/2005; A. Oleszko, Dokonanie czynności notarialnej we własnym imieniu czy w imieniu prawa w świetle sprawowania przez notariusza jurysdykcji prewencyjnej (jurysdykcji krajowej) [w:] Ius est ars boni et aequi: księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Józefowi Frąckowiakowi, pod red. A. Dańko-Roesler, M. Leśniaka, M. Skorego, B. Sołtysa, Wrocław 2018; A. Oleszko, „Prawda notarialna” a „prawda sądowa” na przykładzie dowodu z aktu notarialnego, Łódź 2021; A. Oleszko, Prawo o notariacie. Komentarz, cz. II, t. 2, wyd. I, Warszawa 2012; R. Pastuszko [w:] A. Oleszko, Forma aktu notarialnego 85 lat praktyki, Warszawa 2019; E. Rott-Pietrzyk, F. Zoll, D. Szostek, M. Grochowski, Czynności notarialne online: podstawy de lege lata i uwagi de lege ferenda, „Forum Prawnicze” Nr 4/2020; J. Sawarzyński, Czy jest możliwe odtworzenie zaginionego lub zniszczonego oryginału aktu notarialnego? [w:] Czynności notarialne. Niecodzienne problemy pojawiąjące się w praktyce notariusza, pod red. R. Kapkowskiego, Warszawa 2025; M. Setkowicz, Status prawny notariusza [w:] Notariat. Czynności notarialne. Praxis, pod red. A.J. Szeredy, Warszawa 2026; B. Sołtys, Jurysdykcja prewencyjna notariusza w umowach zawieranych przez dewelopera z konsumentami w odniesieniu do niedozwolonych postanowień umownych (art. 3851 i nast. k.c.), Rej. Nr 12/2013; A.J. Szereda, Czynności notarialne. Komentarz do art. 79-112 Prawa o notariacie, wyd. 1, 2018, Legalis; A.J. Szereda [w:] Kodeks postępowania cywilnego. T. III. Komentarz do art. 425-729, pod red. A. Marciniaka, wyd. 1, Warszawa 2020, Legalis; R. Sztyk, Notariusz jako funkcjonariusz publiczny, Rej. Nr 11/2006; Z. Truszkiewicz, Uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia, PS Nr 7-8/2010; M. Walasik, Pozycja prawna polskiego notariusza, w sprawach międzynarodowych z zakresu prawa spadkowego [w:] Znad granicy, ponad granicami: księga dedykowana profesorowi Dieterowi Martiny, pod red. M. Krzymuskiego, M. Margońskiego, Warszawa 2014.