aktualny numer
Monitor Prawniczy
nr 6/2026
Charakter prawny umowy depozytu nieprawidłowego w polskim porządku prawnym
Autor jest asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym w Stalowej Woli, doktorantem Akademii Leona Koźmińskiego
Abstrakt
Przedmiotem opracowania jest charakter prawny umowy depozytu nieprawidłowego (depositum irregulare) w polskim prawie cywilnym. Lakoniczna regulacja art. 845 KC, odsyłająca do przepisów o pożyczce i przechowaniu, rodzi spór kwalifikacyjny, w którym konkurują trzy stanowiska: depozyt nieprawidłowy jako podtyp umowy przechowania, jako konstrukcja sui generis oraz jako odrębny typ umowy nazwanej. Posługując się metodą historyczno-prawną i dogmatyczną, autor rekonstruuje genezę instytucji od prawa rzymskiego do czasów współczesnych. Odrzucając kwalifikację depozytu jako podtypu przechowania i konstrukcji rezerwowej, opowiada się za uznaniem go za samodzielny typ umowy nazwanej.
Słowa kluczowe
depozyt nieprawidłowy, depositum irregulare, umowa nazwana, przechowanie, pożyczka, art. 845 KC
Bibliografia
T. Antoszek [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. T. III. Art. 627-1088, pod red. M. Gutowskiego, Warszawa 2022; A. Brzozowski [w:] System Prawa Prywatnego. T. 5. Prawo zobowiązań - część ogólna, pod red. K. Osajdy, Legalis 2020; A. Brzozowski, J. Jastrzębski, M. Kaliński, W.J. Kocot, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania - część szczegółowa, Warszawa 2023; W. Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2009; F. Czuchwicki [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. M. Balwickiej-Szczyrby, A. Sylwestrzak, Lex/el 2024; Z. Gawlik [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. T. III, pod red. A. Kidyby, Warszawa 2014; S. Grzybowski [w:] System Prawa Cywilnego. T. III, cz. 2, Wrocław 1976; J.M. Holden, The Law and Practice of Banking: Volume 1. Banker and Customer, Londyn 1986; K. Kopaczyńska-Pieczniak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. T. III. Zobowiązania - część szczególna, pod red. A. Kidyby, Warszawa 2014; K. Krziskowska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. T. IV. Zobowiązania. Część szczególna (art. 535-7649), pod red. M. Habdas, M. Frasa, Lex/el 2018; M. Mądel [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. M. Załuckiego, Legalis 2024; L. von Mises, Teoria pieniądza i kredytu, Warszawa 2016; P. Niczyporuk, Bankierzy i operacje bankierskie w starożytnym Rzymie, Białystok 2013; W. Pyzioł [w:] System Prawa Prywatnego. T. 8. Prawo zobowiązań - część szczegółowa, pod red. J. Panowicz-Lipskiej, Warszawa 2011; Z. Radwański, J. Panowicz-Lipska, Zobowiązania - część szczegółowa, Warszawa 2022; J. Rajski, W.J. Kocot, K. Zaradkiewicz, Prawo kontraktów handlowych, Warszawa 2007; I. Rosenbluth, J. Korzonek, Kodeks zobowiązań. Komentarz; przepisy wprowadzające - wyciągi z motywów ustawodawczych - ustawy dodatkowe. T. 1, Kraków 1936; J. Sondel, Szczególne rodzaje depozytu w prawie rzymskim, Kraków 1967; J.H. de Soto, Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne, Warszawa 2011; R. Taubenschlag, W. Kozubski, Historia i instytucje rzymskiego prawa prywatnego, Warszawa 1945; E. Till, R. Longchamps de Bérier, Polskie prawo zobowiązań (część szczegółowa). Projekt wstępny z motywami, Lwów 1928; W. Wyrzykowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. T. V. Zobowiązania. Część szczególna (art. 756-92116), pod red. M. Habdas, M. Frasa, Lex/el 2018.
