Abstrakt
Komentowane orzeczenie wpisuje się w problematykę dochodzenia przez pracownika roszczeń odszkodowawczych od pracodawcy na podstawie Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 415 KC lub art. 471 KC. W rozpoznawanej sprawie nie mamy jednakże do czynienia z pojawiającym się często w orzecznictwie i podejmowanym również w doktrynie zagadnieniem odpowiedzialności uzupełniającej pracodawcy, rozumianej jako odpowiedzialność na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego stosowana na podstawie art. 300 KP celem uzupełnienia regulacji istniejącej (częściowej regulacji). Ta dotyczy bowiem dochodzenia naprawienia szkody ponad limity wskazane w przepisach prawa pracy, jak też w przypadku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, gdy szkoda przewyższa świadczenia uzyskiwane z ubezpieczenia społecznego (W. Ostaszewski, Wstęp, [w:] Odpowiedzialność uzupełniająca pracodawcy, Toruń 2015).
Zgodnie z art. 53 § 5 KP pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika, który w okresie sześciu miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, z przyczyn wymienionych w § 1 i 2, zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu tych przyczyn. Artykuł 53 KP dotyczy przede wszystkim sytuacji rozwiązania umowy o pracę w trybie natychmiastowym (bez wypowiedzenia), jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa: a) dłużej niż trzy miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż sześć miesięcy, b) dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej sześć miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową. W przypadku rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem tych norm pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie z art. 58 KP w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.
Zgłoszenie przez byłego pracownika zamiaru powrotu do pracy powinno nastąpić w terminie sześciu miesięcy od rozwiązania umowy o pracę z przyczyn wymienionych w art. 53 § 1 i 2 KP i może być dokonane w dowolnej formie, dostatecznie ujawniającej taki zamiar pracownika (pisemnie, ustnie, telefonicznie, pocztą elektroniczną, art. 60 KC w zw. z art. 300 KP). Jest to jednoznaczne z wezwaniem pracodawcy do spełnienia świadczenia (art. 455 KC w zw. z art. 300 KP), tj. do ponownego zatrudnienia (wyrok SN z 23.1.2020 r., II PK 148/18, Legalis). O istnieniu możliwości ponownego zatrudnienia należy wnioskować na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, dotyczących zarówno pracownika (takich, jak kwalifikacje zawodowe i predyspozycje zdrowotne, determinujące zakres stanowisk, jakie można zaoferować zainteresowanemu; por. wyrok SN z 12.1.1998 r., I PKN 459/97, OSNAPiUS 1998 Nr 22, poz. 656), jak i pracodawcy, w szczególności gdy pracodawca zatrudnia - po zgłoszeniu przez pracownika powrotu do pracy - inne osoby, których prace mógłby wykonywać pracownik zgłaszający gotowość ponownego podjęcia zatrudnienia.
Artykuł 53 § 5 KP nie jest tylko ogólnym postulatem skierowanym do pracodawcy, gdyż koncepcja taka pozbawiałaby wskazaną regulację jakiegokolwiek praktycznego znaczenia. Ponowne zatrudnienie pracownika jest ustawowym obowiązkiem pracodawcy, którego niespełnienie rodzi po stronie pracownika roszczenie o nawiązanie stosunku pracy i odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy, dochodzone na drodze sądowej (wyrok SN z 15.7.2020 r., II PK 233/18, OSNP 2021, Nr 5, poz. 50; por. także A. Górnicz-Mulcahy, Roszczenie o ponowne zatrudnienie w art. 53 § 5 KP, PiZS 2017, Nr 12, s. 14-21). Odszkodowanie przysługuje za okres pozostawania bez pracy od chwili zgłoszenia się do pracy w terminie określonym w art. 53 § 5 KP do chwili nawiązania stosunku pracy. Powinno ono odpowiadać wynagrodzeniu, jakie uzyskałby pracownik na stanowisku, na którym mógł być zatrudniony. Należy od niego potrącić inne dochody uzyskane w okresie pozostawania bez pracy. Odszkodowanie może ulec zmniejszeniu na podstawie art. 8 KP, w szczególności gdy pracownik bezczynnie oczekiwał na rozstrzygnięcie sporu zamiast czynić starania o znalezienie zatrudnienia (uchwała SN z 10.9.1976 r., I PZP 48/76, OSNC 1977, Nr 4, poz. 65).
