Monitor Prawniczy

nr 3/2026

Weryfikacja przez notariusza zastrzeżenia numeru PESEL jako instrument ochrony przed „kradzieżą tożsamości” w obrocie nieruchomościami - cz. 2

DOI: 10.32027/MOP.26.3.1
Patryk Bender
Autor jest adiunktem w Ośrodku Badań Prawa Rolnego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego
Abstrakt

Obowiązujące od 1.6.2024 r. regulacje ustawy z 14.2.1991 r. - Prawo o notariacie, ukierunkowane na zapobieganie w obrocie nieruchomościami negatywnym konsekwencjom tzw. kradzieży tożsamości, stały się w okresie pierwszych miesięcy ich obowiązywania podstawą istotnych dylematów. Dylematy te nierzadko prowadziły w rezultacie do zmniejszenia sprawności obrotu prawnego, realizowanego z udziałem notariusza. Niniejszy artykuł omawia najistotniejsze z problemów spowodowanych przez nowe przepisy, wraz z propozycją ich rozstrzygnięcia ukierunkowaną na spełnienie celów nowelizacji z zachowaniem sprawności i pewności obrotu nieruchomościami. Druga część opracowania obejmuje zagadnienia zakresu podmiotów, których numer PESEL podlega weryfikacji. Omawiane są także kwestie chwili dokonania weryfikacji i skutków naruszeń dyskutowanego obowiązku. Przedstawiono też wnioski związane z tzw. fakultatywną weryfikacją numeru PESEL oraz konsekwencje jakie dla omawianych w artykule procedur ma niedostępność systemu weryfikacyjnego.

Słowa kluczowe
numer identyfikacyjny PESEL, kradzież tożsamości, czynności notarialne, obrót nieruchomościami, bezpieczeństwo obrotu prawnego
Bibliografia
D. Celiński, Weryfikacja przez notariusza numeru PESEL w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL. Komentarz praktyczny, Lex/el 2024; K. Górniak, Zakres zastosowania obowiązkowej weryfikacji w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL, KPN Nr 2/2024; K. Maj, Zastrzeżenie numeru PESEL a obowiązki notariusza - garść refleksji, KPN Nr 2/2024; M.A. Nowocień, Zastrzeżenie numeru PESEL a nowe obowiązki notariusza. Zagadnienia praktyczne, KPN Nr 2/2024; J. Sawarzyński [w:] R. Kapkowski, M.A. Nowocień, J. Sawarzyński, Odmowa dokonania czynności notarialnej. Wzory pism i orzeczeń, Warszawa 2025.