Abstrakt

Artykuł analizuje kwestię zwrotu zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy w spółce z o.o. (art. 194-195 KSH). Kluczowe wątpliwości dotyczą ustalenia zakresu przedmiotowego art. 195 § 1¹ KSH, a więc pojęcia zysku i straty, oraz tego kiedy powinno dojść do zwrotu zaliczki w sytuacjach przewidzianych w art. 195 § 1¹ KSH. Wątpliwości wywołuje również zasadność odniesienia się przez ustawodawcę w art. 195 § 1¹ KSH do zysku i straty jako wyznacznika obowiązku zwrotu zaliczki. W tym zakresie autor opowiada się za rozumieniem zysku i straty jako zysku i straty netto. Kwestionując jednocześnie zasadność odniesienia się przez ustawodawcę do wskazanych wartości jako wyznacznika konieczności zwrotu zaliczki. Za moment miarodajny dla oceny wysokości zysku osiągniętego przez spółkę lub poniesionej przez nią straty autor uznaje moment zatwierdzenia sprawozdania finansowego. W dalszej kolejności autor poddał analizie konieczność zwrotu zaliczki w przypadku, gdy spółka osiągnęła zysk co najmniej równy sumie wypłaconych zaliczek, jednak do wypłaty dywidendy nie doszło z uwagi na przeznaczenie zysku spółki na inne cele. Istotną częścią analizy pozostaje zatem ocena tego, czy spółka może żądać zwrotu zaliczki także wtedy, gdy osiągnęła zysk co najmniej równy wypłaconym zaliczkom, ale wspólnicy nie podjęli uchwały o wypłacie dywidendy. Autor omawia konkurencyjne stanowiska doktryny i opowiada się za podejściem wykluczającym możliwość żądania przez spółkę zwrotu zaliczki, a takiej sytuacji, jeżeli zaliczka została wypłacona zgodnie z prawem i w granicach upoważnienia zawartego w umowie spółki. Autor nie wyklucza jednak możliwości doprecyzowania w umowie spółki warunków wypłaty i zwrotu zaliczki w analizowanej sytuacji.