Monitor Prawniczy
nr 9/2025
Wybrane elementy międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka w kontekście polskich regulacji w prawie karnym wykonawczym
DOI: 10.32027/MOP.25.9.5
prof. ndzw. dr n. pr.
Abstrakt
Artykuł podejmuje krytyczną rekonstrukcję międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka w wykonywaniu kary pozbawienia wolności i konfrontuje je z polskim porządkiem prawnym oraz praktyką penitencjarną.
W ujęciu dogmatycznoprawnym i prawnoporównawczym analizie poddano normy prawa wiążącego (EKPCz, MPPOiP, KKW i akty wykonawcze) oraz instrumenty soft law (EPR 2020, standardy CPT, Reguły Mandeli i z Bangkoku). Opracowanie koncentruje się na: zasadzie godności i humanitaryzmu, absolutnym zakazie tortur i traktowania nieludzkiego lub poniżającego, prawie do kontaktu ze światem zewnętrznym, standardach bytowych oraz szczególnych rozwiązaniach wobec kobiet ciężarnych i matek z dziećmi.
Wnioski identyfikują obszary zbieżności oraz luki implementacyjne, w tym potrzeby doprecyzowania gwarancji intymnego korzystania z urządzeń sanitarnych, wsparcia więzi rodzinnych i praktycznej realizacji zasady, że kara izolacyjna nie może intensyfikować cierpienia właściwego samej detencji.
Słowa kluczowe
prawa człowieka, Europejskie Reguły Więzienne, Europejski Trybunał Praw Człowieka, EKPCz, MPPOiP, zakaz tortur, standardy CPT, Reguły Mandeli, Reguły z Bangkoku, Kodeks karny wykonawczy, warunki socjalno-bytowe, kontakt ze światem zewnętrznym, kobiety ciężarne w jednostkach penitencjarnych
Bibliografia
K. Chmielewski, Zasada humanitaryzmu w krajowych i międzynarodowych standardach prawa penitencjarnego, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza” Nr 5/2015; M. Cieślak, Zasada humanizmu jako naczelna dyrektywa w sferze prawa karnego, „Zeszyty Naukowe Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego” Nr 13/1985; Z. Hołda [w:] Z. Hołda, K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 2005; G.B. Szczygieł, Społeczna readaptacja skazanych w polskim systemie penitencjarnym, Białystok 2002; M. Szymczak, Słownik języka polskiego, t. 1, PWN, Warszawa 1978; A. Wąsek, Kodeks karny. Komentarz, t. I, Gdańsk 1999; M. Wild, Komentarz do art. 47 Konstytucji RP [w:] Konstytucja RP. T. I. Komentarz do art. 1-86, pod red. M. Safjana, L. Boska, Warszawa 2016.
