Monitor Prawniczy

nr 12/2025

Ugoda w zakresie nieistniejącego stosunku prawnego na tle wybranego orzecznictwa

DOI: 10.32027/MOP.25.12.4

Daniel Dulęba

Autor jest doktorem nauk prawnych i radcą prawnym

Abstrakt

Niniejszy artykuł omawia problematykę dopuszczalności ugody w zakresie nieistniejącego stosunku prawnego. Autor przedstawia rozbieżne poglądy doktryny w tej kwestii, sam zaś opowiada się przeciwko możliwości zawarcia ugody w zakresie nieistniejącego stosunku prawnego. Głównym argumentem przemawiającym za stanowiskiem autora jest brak kompetencji do zawarcia takiej ugody w ramach swobody umów. Analizowane zagadnienie zostało przedstawione na tle wybranego orzecznictwa sądów reprezentującego oba, rozbieżne stanowiska.

Słowa kluczowe

ugoda, uznanie długu, nieistniejący stosunek prawny, swoboda umów, kauza

Bibliografia

T. Antoszek, Komentarz do art. 917 KC [w:] Kodeks cywilny. T. III. Komentarz do art. 627-1088, pod red. M. Gutowskiego, wyd. 3, Legalis 2022; D. Dulęba, Ugoda w polskim prawie cywilnym, Warszawa 2012; S. Garlicki [w:] Odpowiedzialność cywilna za niedobory, pod red. M. Piekarskiego, Warszawa 1970; A. Kubas, Przedmiotowe i podmiotowe granice ugody sądowej [w:] Rozprawy z prawa prywatnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Popiołkowi, pod red. M. Jagielskiej, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpunara, Warszawa 2017; R. Longchamps de Bérier, Zobowiązania, Poznań 1948; P. Machnikowski, Swoboda umów według art. 353¹ KC. Konstrukcja prawna, Warszawa 2005; J. Misztal-Konecka, Ugoda w postępowaniu cywilnym. Studiu z zakresu prawa polskiego na tle prawa rzymskiego, Lublin 2019; Z. Masłowski, Uznanie, ugoda, odnowienie, zwolnienie z długu, poręczenie, Katowice 1966; A. Ohanowicz [w:] A. Ohanowicz, J. Górski, Zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1970; S. Prutis, S. Srocki, Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1974 r., III CRN 110/74, PiP Nr 1-2/1976; M. Pyziak-Szafnicka [w:] System Prawa Prywatnego. T. 6. Prawo zobowiązań - część ogólna, pod red. A. Olejniczaka, wyd. 4, Warszawa 2023; M. Pyziak-Szafnicka [w:] System Prawa Prywatnego. T. 8. Prawo zobowiązań - część szczegółowa, pod red. J. Panowicz-Lipskiej, Warszawa 2004; M. Pyziak-Szafnicka, Umowa ustalająca - Feststellungsvertrag - w prawie niemieckim, Acta Universitas Lodziensis, Folia Iuridica Nr 57/1993; M. Pyziak-Szafnicka, Uznanie długu, Łódź 1995; Z. Radwański [w:] System prawa cywilnego. T. III, cz. 2. Prawo zobowiązań - część szczegółowa, pod red. S. Grzybowskiego, Wrocław 1976; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. T. II. Komentarz do artykułów 450-1088, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2009; J. Szewczyk, Nowacja, Warszawa 2018, Legalis; A. Szpunar, Z problematyki ugody w prawie cywilnym, PS Nr 9/1995; R. Trzaskowski, Granice swobody kształtowania treści i celu umów obligacyjnych, Kraków 2005; K. Wielgus, Umowne uznanie długu, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” Nr 2/2020; A. Wolter, Uznanie roszczenia a przedawnienie i termin zawity, NP Nr 11/1960; F. Zoll, Klauzule dokumentowe. Prawo dokumentów dłużnych ze szczególnym uwzględnieniem papierów wartościowych, Warszawa 2001.