Abstrakt

Wolność wypowiedzi jest jednym z najważniejszych fundamentów demokratycznego społeczeństwa. Wolność ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego i jest ograniczana innymi prawami i wolnościami, w tym prawem do ochrony prywatności czy prawem do ochrony danych osobowych.
W artykule nieuchronność konfliktu wskazanych praw i wolności, ale i mającą umożliwić koegzystencję konieczność godzenia tych wolności i praw, poddana jest analizie, która to analiza jest osadzana w kontekście szczególnego przypadku, jakim są cyfrowe archiwa prasowe. To właśnie w tym obszarze konflikt ten jest bardzo wyraźnie dostrzegalny, uwzględniając w szczególności regulację ochrony danych osobowych i prawa prasowego, perspektywę praw podstawowych, a zwłaszcza orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W orzecznictwie ETPCz dominuje bowiem pogląd, że cyfrowe archiwa prasowe, pomimo że wykazują funkcjonalną specyfikę, należy traktować jako element prasy. W konsekwencji są one objęte ochroną przewidzianą w art. 10 EKPCz i art. 11 Karty Praw Podstawowych, a także art. 14 i 54 Konstytucji RP. Funkcje archiwów cyfrowych, choć częściowo odmienne od prasy tradycyjnej, stanowią istotną część ekosystemu dostępu do informacji, kluczowego elementu wolności wypowiedzi.
Ochrona zapewniana archiwom cyfrowym nie jest absolutna, a pełnione funkcje, w szczególności informacyjne związane ze specyficzną zdolnością do przechowywania i przekazywania informacji, mogą powodować kolizję przede wszystkim z prawem do poszanowania życia prywatnego i ochrony danych osobowych. Z tych względów kluczowe jest stosowanie wypracowanych w orzecznictwie Trybunału kryteriów badania, czy ingerencja w jedno z kolidujących praw była konieczna zgodnie z art. 10 § 2 KPP.
Kryteria te powinny znajdować zastosowanie do wykładni przyjętej na podstawie kompetencyjnej z art. 85 RODO w art. 2 ustawy z 10.5.2018 r. o ochronie danych osobowych klauzuli prasowej.