Abstrakt

Funkcjonujące w prawie spadkowym rozwiązania dotyczące sfery związanej z przyjęciem spadku, szczególnie tej odnoszącej się do skutków prawnych biernego zachowania się spadkobierców (art. 1015 § 2 KC), sprawiają, że coraz częściej sięga się do postępowania mającego na celu uchylenie się od konsekwencji zaniechania w tym zakresie. Najczęściej ma to związek z działaniami podejmowanymi przez wierzycieli spadku czy podmioty zawodowo trudniące się windykacją należności. Niezbędne staje się wówczas dążenie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu spadku. Przedmiotowe postępowanie nie ogranicza się jednak tylko do przedstawionego segmentu zachowań, ale mieści w sobie także możliwość uchylenia się od złożonego pod wpływem błędu lub groźby oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1019 KC i 690 KPC). Postępowanie to zaczyna zyskiwać coraz bardziej na znaczeniu, o czym świadczy systematyczny wzrost tego typu spraw w sądach. Zaobserwowana tendencja jest niewątpliwie swoistym refleksem obowiązującego w Polsce od 1989 r. ustroju opartego na zasadach gospodarki wolnorynkowej i jego oddziaływania także na szeroko pojmowaną sferę stosunków mortis causa. Postępowanie uregulowane w art. 690 KPC zasługuje więc, już choćby z tego względu, na jego bliższe omówienie. W części I opracowania przedstawiono ogólne zasady dotyczące instytucji przyjęcia i odrzucenia spadku, wady oświadczenia woli stwarzające możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia spadkowego, ramy konstrukcyjne postępowania o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku i związek tego postępowania z postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku.