Abstrakt

W niniejszym artykule została poruszona ważna zarówno z punktu widzenia teoretycznego, jak i praktycznego, kwestia regulacji unormowanej w art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych¹, tj. roszczenia informacyjnego. Autorzy w pierwszej kolejności omawiają materialnoprawne podstawy niniejszej regulacji oraz konsekwencje dostosowywania prawa polskiego do wymogów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29.4.2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej². Następnie poruszają kwestie procesowe, starając się odpowiedzieć na pytanie, w jakim trybie sąd powinien rozpoznawać sprawy dotyczące roszczenia informacyjnego, odwołując się przy tym do poglądów doktryny i orzecznictwa.

Materialnoprawne podstawy roszczenia informacyjnego

Ustawodawca polski dostosowując uregulowania prawne do wymogów europejskich, w szczególności do wymogów dyrektywy 2004/48, wprowadził nowelizacją z 9.5.2007 r.³ zmiany do art. 80 PrAut, jednocześnie konstruując szereg roszczeń prawnoautorskich przysługujących podmiotowi uprawnionemu względem naruszyciela. Jednym z przykładów roszczeń zabezpieczających interesy podmiotu uprawnionego jest m.in. prawo do informacji skonstruowane w art. 80 ust. 1 pkt 2 PrAut.

1) Roszczenie informacyjne na gruncie dyrektywy 2004/48

Wprowadzone postanowieniem dyrektywy 2004/48 roszczenie informacyjne ma na celu pomoc w ustalaniu zakresu odpowiedzialności cywilnoprawnej za naruszenia prawa autorskiego oraz w odkryciu źródeł i sposobów dystrybucji produktów naruszających monopol prawnoautorski podmiotu uprawnionego⁴. Zgodnie z treścią art. 8 dyrektywy 2004/48, postanowienie sądowe kształtujące obowiązek poinformowania podmiotu uprawnionego o skali naruszeń praw autorskich wydawane być powinno w związku z postępowaniem w sprawie takiego naruszenia i w odpowiedzi na uzasadnione i proporcjonalne żądanie podmiotu legitymowanego. Oznacza to, że ustawodawca unijny wprowadził niejako podstawowe kryteria instytucji prawa do informacji:

1) stosowane jest ono jedynie w drodze sądowej („postanowienie sądowe”);

2) w nawiązaniu do postępowania z tytułu naruszenia praw autorskich – istnieć musi zatem realny związek między podnoszonym roszczeniem informacyjnym a ryzykiem uznania przez sąd, że prawa autorskie podmiotu uprawnionego zostały naruszone oraz

3) żądanie podmiotu legitymowanego jest uzasadnione i proporcjonalne.

Takie ukształtowanie przedmiotowej instytucji, zwłaszcza w odniesieniu do wymogu proporcjonalności i merytorycznego uzasadnienia żądania powoda, ma na celu uniknięcie sytuacji nadużywania prawa do informacji względem podmiotów, które co prawda nie naruszają same praw autorskich, ale mogą być w posiadaniu niezbędnych danych do ustalenia roszczenia podmiotu uprawnionego (innymi słowy są podmiotami legitymowanymi biernie w przypadku tego konkretnego roszczenia).

2) Przesłanki warunkujące możliwość wystąpienia z powództwem o udostępnienie informacji lub dokumentów

Przedmiotowe postanowienia dyrektywy 2004/48 zostały implementowane do polskiej ustawy w art. 80 ust. 1 pkt 2 PrAut obok już innych istniejących roszczeń informacyjnych, ukształtowanych kolejno w art. 47 oraz art. 105 ust. 2 PrAut. W ten sposób ustawodawca polski niejako rozszerzył katalog uprawnień podmiotu uprawnionego⁵, gwarantując mu pełne zabezpieczenie jego interesów prawnych. Do tej pory bowiem, podmiotowi uprawnionemu przysługiwało roszczenie informacyjne względem podmiotu trzeciego korzystającego z utworu, jeśli jego wynagrodzenie zależało od wysokości wpływów za konkretną postać korzystania. Ponadto, również i organizacjom zbiorowego zarządzania przyznane było roszczenie informacyjne, na podstawie którego mogły one domagać się udzielenia informacji lub udostępnienia odpowiedniej dokumentacji niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń lub opłat. W tej mierze art. 80 ust. 1 pkt 1 zbliżony jest zatem w swej treści do normy art. 105 ust. 2 PrAut odnoszącej się do uprawnień organizacji zbiorowego zarządzania⁶.

Zgodnie z treścią art. 80 ust. 1 pkt 2 PrAut, podmiot posiadający legitymację czynną uprawniony jest do żądania wydania przez sąd odpowiedniego postanowienia, w którym to pozwany zobowiązany będzie do udzielenia informacji i/lub udostępnienia określonej przez sąd dokumentacji mającej znaczenie dla roszczeń, o których mowa w art. 79 PrAut. Tym samym, podmiotowi legitymowanemu czynnie umożliwione zostało podjęcie decyzji w przedmiocie dochodzenia roszczeń prawnoautorskich określonych w art. 79 PrAut oraz określenia zakresu swoich żądań w przypadku późniejszego wytoczenia powództwa przeciwko naruszycielowi⁷. W doktrynie, jak i w orzecznictwie wskazuje się, że [...]