Abstrakt

W niniejszym artykule omówione zostały najczęstsze nieporozumienia występujące na linii fachowy pełnomocnik – sąd wieczystoksięgowy. Autor ogranicza analizę do przedstawienia zagadnień proceduralnych wiążących się z reprezentowaniem wnioskodawcy, a więc w pierwszym rzędzie prawidłowym sporządzeniem wniosku wieczystoksięgowego. Poza rozważaniami pozostawiono natomiast dalsze stadia postępowania oraz te problemy wieczystoksięgowe, na których rozwiązanie rzutują przepisy prawa materialnego. Artykuł zawiera cenne, szczególnie dla pełnomocników, uwagi praktyczne, wynikające z doświadczeń i obserwacji Autora.

Wprowadzenie

Większość postępowań wieczystoksięgowych toczy się, przynajmniej w I instancji, bez udziału profesjonalnych pełnomocników. Wynika to z panującego w społeczeństwie przekonania, że sprawy wpisów w księgach wieczystych dają się załatwić w oparciu o osobiste starania zainteresowanych, porady udzielane przez krewnych, znajomych lub, w najlepszym przypadku, pracowników sądowego biura podawczego. Kiedy jednak adwokaci lub radcowie prawni biorą udział w postępowaniach wieczystoksięgowych, paradoksalnie dość często spotykają ich na tym polu większe lub mniejsze niepowodzenia.

Niepowodzenia te wynikają z nieznajomości niektórych specyficznych uregulowań procedury wieczystoksięgowej. Rządzi się ona zasadami dalece odmiennymi od postępowania procesowego oraz typowego nieprocesowego, w których fachowym pełnomocnikom częściej przychodzi brać udział. Niepowodzenia te są skutkiem przenoszenia przez fachowych pełnomocników pewnych zachowań i sposobów rozumowania, akceptowanych w innych postępowaniach sądowych, na grunt wieczystoksięgowy. Sprzyja temu też dość skrótowa regulacja wyrażona w KPC. Tymczasem wiele specyficznych zasad postępowania wieczystoksięgowego wynika nie z przepisów kodeksowych, ale regulacji podustawowych, dotyczących ustroju ksiąg wieczystych¹. Do regulacji tych wielu adwokatów czy radców prawnych nie dociera tak długo, jak tylko nie muszą.

Forma wniosku

Dość często zdarzają się w praktyce wnioski wieczystoksięgowe formułowane przez adwokatów lub radców prawnych bez użycia urzędowego formularza. Tymczasem od 1.10.2003 r. każdy wniosek wieczystoksięgowy kierowany do sądu prowadzącego księgi w formie elektronicznej² sporządzony musi zostać na urzędowym formularzu³. Z obowiązku tego zwolnieni są tylko notariusze, którzy wnioski wieczystoksięgowe mogą zawierać w treści sporządzanych aktów notarialnych⁴.

Przy pierwszej lekturze obowiązujących formularzy odnieść można raczej niekorzystne wrażenie. Formularze nie należą do komunikatywnych. Z uwagi na to wiele sądów wieczystoksięgowych podchodzi do prawidłowości wypełnienia formularzy dość liberalnie. Nawet jeśli wnioskodawca wypełni niewłaściwy rodzaj formularza (np. formularz KW-WPIS zamiast KW-ZAL) lub też określonymi treściami zapełni niewłaściwe pola formularza, to w większości przypadków nie rzutuje na sposób rozpoznania wniosku (o ile oczywiście treść żądania nie budzi wątpliwości).

Brak użycia urzędowego formularza skutkuje wezwaniem do usunięcia braku formalnego wniosku w terminie tygodnia. Bezskuteczny upływ terminu powoduje zwrot wniosku⁵.

Odpisy wniosku

Wielu adwokatów i radców prawnych, wnosząc wniosek wieczystoksięgowy, przesyła go od sądu wraz z odpisami. Czynią to, jak można sądzić, celem doręczenia wniosku pozostałym uczestnikom postępowania. Trud wytworzenia odpisów wniosku wieczystoksięgowego jest jednak całkowicie zbędny.

W postępowaniu wieczystoksięgowym sąd nie doręcza uczestnikom postępowania odpisu wniosku. Wniosek jest rozpoznawany na posiedzeniu niejawnym, po którym sąd doręcza uczestnikom wyłącznie zawiadomienie o dokonanym wpisie (wykreśleniu) lub [...]