Abstrakt

W niniejszym opracowaniu Autor przedstawia problematykę postępowania rejestrowego w zakresie dokonania sprostowania wpisu w rejestrze i postanowienia sądu rejestrowego na tle obowiązujących przepisów ustawy z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym¹ oraz Kodeksu postępowania cywilnego. Swoje rozważania opiera na wypowiedziach doktryny w tym zakresie oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Zagadnienie wprowadzające

Krajowy Rejestr Sądowy jest prowadzony w systemie informatycznym. Treść sentencji postanowień sądu o wpisie do rejestru każdorazowo jest wprowadzana przez pracowników sądu do centralnej bazy danych. Wielość spraw rejestrowych i często znacząca liczba danych wpisywana do rejestru na podstawie jednego orzeczenia powoduje, że w postanowieniu sądu rejestrowego o wpisie do rejestru zdarzają się oczywiste błędy. Najczęściej omyłki takie nie rodzą zagrożenia dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i są dość szybko dostrzegane przez wnioskodawcę lub sam sąd. Błędnie dokonany wpis nie powinien ostać się w rejestrze, dlatego sąd winien wdrożyć z urzędu postępowanie o sprostowanie tego wpisu. Taki wniosek wynika także z celu samego rejestru jakim jest zebranie rzetelnych, prawdziwych informacji o podmiocie doń wpisanym, zaś sprostowanie zmierza do korekty oczywiście wadliwego wpisu. Sprostowanie służy przywróceniu rzeczywistej woli sądu ilekroć zachodzi niezgodność między tą wolą i wiedzą tego sądu, a treścią orzeczenia². Z uwagi na wskazaną wyżej specyfikę postępowania rejestrowego i orzeczeń w nim wydawanych, uprawniony wydaje się pogląd dopuszczający szerokie zastosowanie instytucji sprostowania w tym postępowaniu. Zgodnie z powszechnie panującym poglądem³, sprostowaniu, oprócz sentencji orzeczenia, podlegają także oczywiste błędy zawarte w uzasadnieniu. Należy zaznaczyć, że w przypadku sądu rejestrowego postanowienie, co do istoty sprawy, wydane zgodnie z wnioskiem nie wymaga uzasadnienia, jednak sąd rejestrowy każdorazowo sporządza uzasadnienie postanowienia co do istoty sprawy, które zostało wydane z urzędu.

Należy jednak zaznaczyć, że w doktrynie zarysowały się dwa przeciwstawne poglądy. Pierwszy nurt prezentuje m.in. A. Jakubecki⁴, zdaniem którego art. 12 ust. 2 KrRejSU nie ma zastosowania do sprostowania postanowienia sądu rejestrowego, tylko do sprostowania treści samego wpisu. Drugi pogląd, odmienny, głoszony jest przez D. Bugajną-Sporczyk i K. Kuć-Kwaśniewicz⁵, które postulują stosowanie art. 12 ust. 2 KrRejSU jako podstawy prawnej w przypadku prostowania postanowienia sądu rejestrowego o wpisie, natomiast w razie prostowania innego postanowienia sądu rejestrowego za właściwą podstawę uznają art. 350 KPC. Wskazane autorki nie podają jednak szczegółowych argumentów na poparcie swojej tezy. Podobnie omawiane zagadnienie widzą I. Antczak-Bogajczyk i T. Kulig, zdaniem których, w omawianym zakresie KrRejSU stanowi lex specialis wobec Kodeksu postępowania cywilnego⁶. Również w orzecznictwie sądów rejestrowych nie ma zgodności co do rozwiązania omawianego problemu. Część sądów rejestrowych prostuje postanowienia i wpisy jedynie na podstawie art. 350 KPC, a część tylko na zasadzie art. 12 ust. 2 KrRejSU, przeważa jednak drugi wariant⁷.

Sprostowanie postanowienia obarczonego oczywistym błędem

Błędny wpis jest konsekwencją omyłki sądu, która z kolei może wynikać bądź to z winy pracownika opracowującego projekt postanowienia o wpisie do rejestru, bądź z przeoczenia referenta sprawy (sędziego albo referendarza). Ta ostatnia sytuacja zachodzi najczęściej wtedy, gdy wnioskodawca błędnie wypełni formularz rejestrowy, a rozpatrujący sprawę tego nie wykryje i wówczas w rejestrze znajdą się nieodpowiednie dane. Zasadniczą podstawę do sprostowania wpisu dokonanego przez sąd rejestrowy daje art. 12 ust. 2 KrRejSU. Zgodnie z nim, sprostowanie następuje w przypadku, gdy wpis w rejestrze zawiera oczywiste błędy lub niezgodności z postanowieniem sądu. Z budowy przepisu wynika, że ustawodawca przewidział dwie możliwości sprostowania wpisu. Po pierwsze, w sytuacji, gdy treść wpisu zawiera „oczywiste błędy”, co zdarza się wówczas, gdy oczywistymi błędami obarczone jest samo postanowienie, a po drugie wówczas, gdy wpis ujawniony w rejestrze jest niezgodny z postanowieniem sądu.

Rozważając pierwszą kategorię przyczyn uzasadniających zastosowanie omawianego przepisu nie sposób pominąć analizy art. 350 KPC i porównania obu regulacji. kodeks postępowania cywilnego zezwala na sprostowanie w wyroku niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych, lub innych oczywistych omyłek, zaś w KrRejSU użyto jedynie zwrotu „oczywiste błędy”. Trzeba zauważyć, że obie ustawy nie zawierają [...]