Abstrakt

Podstawą gospodarki rynkowej jest swoboda podejmowania i prowadzenia działalności przez podmioty gospodarcze. Przedsiębiorcy, aby realizować zamierzone cele muszą rywalizować o klientelę, a instrumentem niezbędnym w walce konkurencyjnej są oznaczenia indywidualizujące, wśród nich przede wszystkim służące wyróżnianiu towarów znaki towarowe. Zdolność określonego symbolu do odróżnienia produktu jednego przedsiębiorcy od produktu tego samego rodzaju innego przedsiębiorcy pozwala na wypełnienie przez znak podstawowej jego funkcji, ale dalej idące korzyści ekonomiczne i ochronę wykraczającą poza funkcje specjalizacji zapewnia uprawnionemu do wyłącznego posługiwania się tego rodzaju oznaczeniem, znak o ustalonej renomie. We wskazanym zakresie istotną kwestią jest także możliwość ochrony koloru jako znaku towarowego.

Uwagi wprowadzające

Funkcja gwarancyjna i powiązana z nią reklamowa nie jest “prostą konsekwencją rozpowszechniania znaku”, ale głęboko zakorzenionym w świadomości klientów przekonaniem o oczekiwanych i niezawodnie spełnianych cechach towaru¹. Wprawdzie w niniejszych rozważaniach nie zostanie rozwinięta teza argumentowana w piśmiennictwie i znajdująca akceptację w nowszym orzecznictwie o niezbędności ochrony nowego wyłącznego prawa podmiotowego, którego przedmiotem staje się renoma symbolizowana przez znak towarowy (ale także oznaczenia przedsiębiorcy²), to jednak nie budzi wątpliwości fakt, że współczesny przedsiębiorca coraz więcej wagi przykłada do wykreowania takiego symbolu, aby miał on siłę przyciągania nabywcy do sygnowanego nim towaru. Nieobojętna z powyższego punktu widzenia jestwięc atrakcyjna, oryginalna, często magnetyzująca odbiorcę forma wyrażania znaku. Zarówno przepisy krajowe ustawy o znakach towarowych, jak i postanowienia zawarte w aktach Unii Europejskiej, służące zbliżaniu prawa wewnętrznego Państw członkowskich do standardów obowiązujących we Wspólnocie, w definicjach znaku towarowego operują otwartym, przykładowym wyliczeniem form jego wyrażania. Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 2 ustawy o znakach towarowych (dalej jako: ZnTowU)³ “znakiem towarowym może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma plastyczna, melodia lub inny sygnał dźwiękowy bądź zestawienie tych elementów”⁴. Użycie w przepisie zwrotu “w szczególności” przesądza o dużych możliwościach kreatywnego wyboru przedsiębiorcy dowolnej formy przedstawieniowej znaku, byleby użyte w tym celu środki wyrazu (treść) nie wprowadzały klientów w błąd, co do pochodzenia towaru, a ponadto ich wykorzystanie nie było bezprawne. W niniejszym artykule prezentowane jest stanowisko, że w świetle obowiązujących u nas regulacji prawnych i wiążących Polskę przepisów o charakterze ponadnarodowym istnieje możliwość ochrony pojedynczego koloru jako znaku towarowego⁵. Wymogi współczesnego obrotu wymuszają potrzebę wzbogacania form wyrażania takiego oznaczenia, także o pojedynczy kolor, a nie tylko zestawienie, kombinacje barw. Materiał został zilustrowany orzecznictwem amerykańskim, które może okazać się użyteczne przy wykładni naszego prawa, szczególnie, że jesteśmy świadkami precedensowych rejestracji pojedynczego koloru jako znaku towarowego w Polsce, a legalizacja omawianej praktyki nie jest obca kulturze europejskiej.