Abstrakt

Przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym dowiedział się on o wyznaczeniu go pełnomocnikiem.

Postanowienie SN z 11.10.2001 r., IV CZ 163/01¹

Stan faktyczny

Stan faktyczny sprawy, w której sformułowana została powyższa teza przedstawia się następująco: adwokat powiadomiony został o ustanowieniu go pełnomocnikiem 24.4.2001 r., tj. w dzień po upływie terminu do wniesienia kasacji. Kasację wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji pełnomocnik złożył 24.5.2001 r.

Sąd Apelacyjny w G. postanowieniem z 4.6.2001 r. odrzucił złożony przez pełnomocnika powoda - adwokata z urzędu - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji oraz odrzucił kasację. Stwierdził przy tym, że skoro akta sprawy liczą 136 stron, a kasacja sporządzona została na dwóch stronach, to złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z kasacją dopiero w ostatnim dniu miesięcznego terminu, liczonego od dnia kiedy adwokat dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, jest spóźnione.

Na to postanowienie pełnomocnik powoda wniósł zażalenie, które SN oddalił.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, trafnie uznał, że kontrola postanowienia o odrzuceniu kasacji sprowadza się do dokonania oceny zasadności postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji (art. 393¹⁹ w zw. z art. 380 KPC). Postanowienie to bowiem, poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia, nie podlegało oddzielnemu zaskarżeniu i miało wpływ na rozstrzygnięcie w postaci odrzucenia kasacji.

Rozważając powyższą kwestię SN słusznie uznał, że ocena dotycząca kwestii: kiedy ustaje przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu przez sąd, nie może być uzależniona od objętości akt sądowych sprawy, w której skarżący składa kasację, ani też od liczby stron, na których kasacja została sporządzona.

Rozpoznający niniejszą sprawę skład SN nie podzielił stanowiska zajętego przez inny skład SN orzeczeniu z 27.6.2000 r., I CZ 62/00², według którego dniem, w którym ustaje przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd, jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem więcej niż o miesiąc.

W niniejszej sprawie SN uznał, że z punktu widzenia regulacji przyjętej w art. 169 § 1 KPC istotne jest ustalenie chwili, w której przyczyna (przeszkoda) ustała. Zdaniem SN wskazanie dnia, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą

możliwość sporządzenia kasacji prowadziłoby do nieuprawnionego badania elementów subiektywnych, takich jak czas zapoznawania się przez ustanowionego pełnomocnika z aktami sprawy, czas i sposób komunikowania się z klientem, stopień obciążenia pracą zawodową, czas sporządzania kasacji. Tymczasem przeszkoda w rozumieniu art. 169 § 1 KPC jest kategorią obiektywną.

Według SN owa przeszkoda uniemożliwiająca sporządzenie kasacji - wywołana procedurą ustanowienia pełnomocnika dla strony zwolnionej od kosztów sądowych - czyli brak adwokata (radcy prawnego), uprawnionego do wniesienia kasacji, ustaje z chwilą wyznaczenia adwokata (radcy prawnego).

Jednocześnie SN wskazał, że niedopełnienie obowiązku przewidzianego w art. 169 § 3 KPC (tj. złożenia jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu kasacji) jest tylko brakiem formalnym wniosku, którego uzupełnienie następuje w trybie art. 130 KPC.

W rezultacie SN zajął stanowisko, jak w przytoczonej na wstępie tezie.

Z takim stanowiskiem SN nie sposób się zgodzić.

Charakter kasacji

Rozważania w tym przedmiocie należy rozpocząć od charakteru środka odwoławczego, jakim jest kasacja.

Po nowelizacji KPC dokonanej ustawą z 24.5.2000 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48, poz. 554) - skarga kasacyjna stała się szczególnym zwyczajnym środkiem odwoławczym.

Ustawodawca stawia bardzo wysokie wymagania skardze kasacyjnej, a SN dodatkowo je podwyższa, wychodząc poza ustawę, np. poprzez wprowadzenie cezury braków formalnych kasacji - usuwalnych i nieusuwalnych.

Wprowadzenie wskazaną wyżej nowelizacją KPC instytucji tzw. przedsądu podnosi dodatkowo poprzeczkę wymagań.

Sporządzenie skargi kasacji

Sporządzający skargę kasacyjną adwokat (radca prawny) musi przedstawić w niej okoliczności uzasadniające jej rozpoznanie (art. 393 ³ § 1 pkt 3 KPC), a m.in. występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne lub potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących [...]