Abstrakt

Uwagi wprowadzające

Niedopuszczenie do upadłości dłużnika leży nie tylko w jego interesie, lecz także - a może nawet przede wszystkim - w interesie wierzycieli, z przyczyn, które w doktrynie prawa, akceptowanej przez orzecznictwo sądowe, formułuje się w skrócie następująco: „Upadłość rzadko kiedy prowadzi do należytych wyników, ponieważ z powodu zbywania przedmiotów należących do masy upadłości z reguły poniżej ich rzeczywistej wartości oraz z powodu znacznych kosztów prowadzenia postępowania upadłościowego wierzyciele zazwyczaj otrzymują tylko minimalną część swych należności. Z drugiej strony, dłużnik popada w ten sposób w ruinę, bo z reguły traci możliwość zarobkowania, a jest w dalszym ciągu zobowiązany wobec swoich wierzycieli. Zawarcie natomiast układu stwarza dłużnikowi możliwość dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (a dzięki temu, co bardzo istotne, dalszego zatrudniania pracowników - przyp. S.G.), wierzycielom zaś - z jednej strony, szansę otrzymania z czasem znacznej części, a nawet całości należności (w zależności od treści układu), z drugiej zaś, nierównie ważniejszą szansę odnowienia i rozwijania wzajemnie korzystnych stosunków handlowych”².

Zapatrywania na temat prawnego charakteru układu nie są jednolite (poszczególni autorzy na ogół akcentują różne elementy układu), uwzględniając jednak wspólną bazę owych zapatrywań można przyjąć następującą definicję omawianego pojęcia: „Układ jest złożonym aktem prawnym, do którego powstania niezbędne są trzy elementy (conditiones sine qua non), o różnym pod względem jurydycznym charakterze. Elementami tymi są: oświadczenie woli upadłego zawarte w zgłoszonych propozycjach układowych, oświadczenie woli złożone w sformalizowanej formie (głosowanie) na zgromadzeniu przez odpowiednią liczbę wierzycieli oraz orzeczenie sądu zatwierdzające układ. Oświadczenia woli upadłego i wierzycieli mają charakter cywilnoprawny, orzeczenie sądu natomiast reprezentuje element publicznoprawny układu”.

Według przytoczonej definicji, co wymaga podkreślenia, nie jest konieczne, by oświadczenia woli wszystkich wierzycieli były zgodne; do zawarcia układu wystarcza - w myśl przepisów art. 57 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu układowym (dalej jako: PrUkł) - zgoda większości głosujących wierzycieli, posiadających przy tym określoną większość ogólnej sumy wierzytelności³.

W art. 1 PrUkł uregulowano tzw. pozytywne przesłanki otwarcia postępowania układowego. Są nimi:

• „przedsiębiorca”, który jest tożsamy z podmiotem określonym w art. 1 Prawa upadłościowego, a więc mający tzw. zdolność upadłościową i tym samym - zdolność układową,
• trwałe zaprzestanie płacenia długów lub przewidywanie, że stan taki nastąpi w najbliższej przyszłości,
• wyjątkowe i niezależne od dłużnika okoliczności jako przyczyna jego trudności finansowych.

Zdolność układową można zdefiniować jako kwalifikację prawną pewnych osób fizycznych i struktur organizacyjnych, zależną od spełnienia przez nie określonych wymagań w postaci przynależności do grupy „uczciwych” przedsiębiorców i stwarzającą tym podmiotom możliwość wniesienia podania o otwarcie postępowania układowego, a następnie - możliwość zawarcia układu. Omawiana zdolność jest bezwzględną, dodatnią przesłanką postępowania układowego, określaną jako przesłanka podmiotowa⁴.

Skutki prawne podaniao otwarcie postępowania układowego

Postępowanie w przedmiocie otwarcia postępowania układowego wszczyna się [...]