Abstrakt

Bankowy tytuł egzekucyjny w świetle PrBank z 1997 r.

Idea przewodnia nowego ukształtowania statusu wierzycielskiego banków, wynikająca z art. 96-98 Prawa bankowego z 1997 r., jest podobna do założeń uregulowania z art. 53^1-4 Prawa bankowego z 1989 r.² , w wersji nadanej ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów³ . Chodzi mianowicie o relatywne zrównanie statusu banków oraz ich klientów w relacjach kontraktowych, w szczególności w odniesieniu do trybu przymusowej realizacji praw wierzycielskich przez banki, co wyraża się w:

Od 1.1.1998 r. banki utraciły uprawnienie do wystawiania dokumentów mających „moc” tytułów wykonawczych bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności. Zmiana wprowadzona przepisami PrBank ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, ustanowiony w art. 53 ust. 2 PrBank z 1989 r. przywilej, polegający na nadaniu dokumentom wystawianym przez bank mocy tytułów wykonawczych, został zniesiony, co w sposób zasadniczy zmienia pozycję banku jako wierzyciela w stosunku cywilnoprawnym. Z drugiej jednak strony, zmienia się sam charakter tytułu wystawionego przez bank, który uzyskał możliwość wystawiania tytułów egzekucyjnych, a nie tylko dokumentów „mających moc” takiego tytułu. Uregulowanie w ustawie - do tej pory kontrowersyjnego - charakteru prawnego tytułów bankowych należy uznać za prawidłowe.

Na podstawie tytułu egzekucyjnego wystawionego przez bank i zaopatrzonego w sądową klauzulę wykonalności egzekucja może być prowadzona wyłącznie według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Wyłączenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej jest następstwem zmiany charakteru tytułów wystawianych przez bank. Skoro w konsekwencji (po nadaniu klauzuli wykonalności) tytuł ma charakter tytułu wykonawczego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, to brak jest podstaw prawnych do prowadzenia egzekucji w innym trybie, aniżeli określony tymi przepisami.

Na podstawie art. 96 ust. 1 PrBank banki mogą wystawiać wyłącznie bankowe tytuły egzekucyjne. Stąd też tytuł wystawiony przez bank jest - w sensie prawnym - tytułem egzekucyjnym w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Bankowy tytuł egzekucyjny może być wystawiony na podstawie ksiąg banku lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych. Tym samym nie chodzi wyłącznie o księgi rachunkowe banków, lecz wszelkie dokumenty związane z dokonywaniem czynności bankowych w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 PrBank.

Treść bankowego tytułu egzekucyjnego reguluje ściśle art. 96 ust. 2 PrBank. W tytule takim należy oznaczyć bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona, dłużnika zobowiązanego do zapłaty i wysokość jego zobowiązań wraz z odsetkami i terminami ich płatności, datę wystawienia tytułu, a nadto wzmiankę o wymagalności roszczenia. Tytuł taki musi być opatrzony pieczęcią banku wystawiającego oraz podpisami osób uprawnionych do działania w imieniu banku (w rzeczywistości chodzi chyba o osoby, które składają oświadczenia woli jako organ osoby prawnej). Tylko dokument odpowiadający określonym wyżej wymogom formalnym może być uznany za bankowy tytuł egzekucyjny, przy czym dokument taki powinien być nadto opatrzony tytułem lub inną wzmianką wskazującą na to, że jest to tytuł egzekucyjny. Nie wydaje się natomiast konieczne umieszczenie wzmianki określającej, iż dany tytuł ma charakter bankowy, albowiem w świetle przepisów PrBank pomiędzy tytułami egzekucyjnymi wystawionymi przez banki, a innymi tytułami egzekucyjnymi w rozumieniu art. 777 KPC nie ma żadnej różnicy.

Uprawnienie banków do wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych zostało jednak ograniczone pewnymi dodatkowymi wymaganiami, określonymi w art. 97 ust. 1 PrBank, a mianowicie:

Należy też podkreślić, że bank ma prawo wystawiać dalsze tytuły egzekucyjne w odniesieniu do tego samego roszczenia, o ile zachodzi potrzeba prowadzenia egzekucji przeciwko kilku osobom lub z kilku części składowych majątku dłużnika (art. 96 ust. 3 PrBank).

Prawo bankowe z 1997 r. wprowadziło sądową kontrolę nad uruchamianiem procedur egzekucyjnych przez banki, w postaci obowiązku uzyskiwania przez bank sądowej klauzuli wykonalności na wystawiane przez siebie tytuły egzekucyjne. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 1 PrBank bankowy tytuł egzekucyjny może być podstawą prowadzenia egzekucji przeciwko dłużnikowi dopiero po nadaniu mu sądowej klauzuli wykonalności. Na mocy art. 97 ust. 3 PrBank wniosek banku powinien być rozpoznany niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia.

Możliwość wystawienia przez bank tytułu egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi jest uzależniona od [...]