Abstrakt
Przelew może być wykorzystany do realizacji różnych transakcji i potrzeb uczestników obrotu gospodarczego. Poza sprzedażą wierzytelności, darowizną, czy zapisem przelew może łączyć się z takimi czynnościami jak zlecenie, komis, czy spółka. Podstawową rolą przelewu jest umożliwienie obrotu wierzytelnościami i to zarówno tymi, które są już w obrocie, jak także tymi, które dopiero się w nim znajdą. Warto zatem zapoznać się z opinią na temat instytucji prawnej, której rola wciąż rośnie w związku celami osiąganymi za jej pomocą.
I. Wprowadzenie
1. Przepisy Kodeksu cywilnego nie zawierają definicji wierzytelności. Powszechnie przyjmuje się, że wierzytelność jest prawem podmiotowym. Ujmując rzecz ogólnie, można powiedzieć, że wierzytelność jest prawem wierzyciela do zaspokojenia oznaczonego interesu przez odpowiednie zachowanie dłużnika1. Uznanie w wierzytelności dobra, będącego samoistnym przedmiotem obrotu (sprzedaży, darowizny, zamiany, zabezpieczenia itd.) powoduje stały wzrost zainteresowania i znaczenia instytucji, która ten obrót umożliwia. Instytucją tą jest przelew (cesja), przez który w terminologii prawa cywilnego rozumie się przeniesienie wierzytelności przez wierzyciela na osobę trzecią.
2. Dopuszczalność cesji wynika expressis verbis z art. 509 § 1 KC. Stosownie do tego przepisu, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości rozwiązania.
Wykorzystanie przelewu do realizacji różnych celów gospodarczych stanowi podstawę wyróżniania szczególnych przypadków przelewu, odgrywających doniosłą rolę w stosunkach obrotu powszechnego i profesjonalnego. Do najbardziej znanych i najczęściej występujących w praktyce należą: przelew dla zabezpieczenia (cesja fiducjarna)2, przelew w celu ściągnięcia (celem inkasa) i factoring. Celem opracowania jest przedstawienie problematyki przelewu dla zabezpieczenia oraz, na kanwie uchwały SN z 19.9.1997 r.3, zagadnień związanych z cesją ekspektatywy wierzytelności.