Studia Prawa Prywatnego
no. 3/2025
Obligational consequences of cessation of separate ownership of premises
DOI: 10.32027/SPP.25.3.4
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Abstract
The article addresses the complex legal consequences of the cessation of separate ownership of premises for the obligatory rights associated therewith. Such an event may leave these rights unaffected, result in their creation, or lead to their extinction. As long as no alterations have been made to the substance of the premises, agreements concerning their use may continue to be performed; otherwise, a situation of supervening impossibility of performance arises. The cessation of separate ownership of premises may adversely affect the rights of individuals entitled to use the premises, as well as of those holding personal rights or claims registered in the land and mortgage register kept for the now-defunct property. In such cases, statutory provisions providing for the extended effectiveness of obligations under the law of obligations cease to apply. Consequently, such rights are no longer enforceable against co-owners who were not originally parties to the agreement. The cessation of separate ownership of premises may give rise to liability for damages based on various legal grounds, affecting both the former owner and other parties. Additionally, it may lead to the unjust enrichment of other owners due to an increase in their shares in the co-ownership of the joint property at the expense of the owner who lost their ownership. Given these considerations, a de lege ferenda proposal may be warranted to grant owners of premises a claim against the housing community or other owners for reconstruction and/or financial compensation.
Keywords
premises, cessation of separate ownership of premises, unjust enrichment, liability for damages
Literature
T. Barański, w: Ustawa o własności lokali. Komentarz (red. H. Izdebski), Warszawa 2019;
T. Barański, w: Własność lokali. Komentarz (red. H. Izdebski), Warszawa 2023;
M. Bławat, Gospodarka nieruchomościami - oddanie nieruchomości w zarząd i użytkowanie spółdzielni - roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego i własności wzniesionych budynków. Glosa do wyr. SN z 25.2.2010 r., I CSK 194/08, OSP 2013, Nr 11;
M. Ciekawy, Przyczyny ustania odrębnej własności lokalu, Rej. 2024, Nr 10;
T. Czech, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, t. 1, Księgi wieczyste, Warszawa 2025;
R. Dziczek, Własność lokali. Komentarz. Wzory pozwów i wniosków sądowych, Warszawa 2021;
E. Gniewek, Problematyka łączenia kilku nieruchomości w jednej księdze wieczystej - z perspektywy pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych oraz praw i roszczeń osobistych, Rej. 2009, Nr 5;
J. Ignatowicz, Komentarz do ustawy o własności lokali, Warszawa 1995;
A. Kaliński, Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2021;
A. Kaźmierczyk, Nieruchomość wspólna właścicieli lokali. Problematyka prawno-rzeczowa, Warszawa 2015;
P. Machnikowski, w: Zobowiązania. Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC, t. 1, Komentarz (red. P. Machnikowski), Legalis 2022;
K. Malinowska-Woźniak, Cywilnoprawny status wspólnoty mieszkaniowej, Legalis 2016;
M. Mazgaj, w: Własność lokali. Teraźniejszość i perspektywy (red. E. Badura, A. Kaźmierczyk), Warszawa 2020;
K. Mularski, Bezpodstawne wzbogacenie. Przepisy (art. 405-409 KC), normy, instytucja, Warszawa 2024;
M. Podrecka, Rękojmia za wady prawne rzeczy sprzedanej, Warszawa 2011;
S. Romanow, w: Prawo spółdzielcze i mieszkaniowe. Komentarz, t. 6B (red. K. Osajda), Warszawa 2022;
I. Szymczak, Odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu czynów niedozwolonych związanych z nieruchomością wspólną, Rej. 2013, Nr 4;
I. Szymczak, Własność lokali. Komentarz, Lex 2023;
Ł. Węgrzynowski, Prawnorzeczowe skutki zniszczenia lokalu stanowiącego przedmiot odrębnej własności, MoP 2020, Nr 19;
J. Zawadzka, w: Ustawa o własności lokali. Komentarz (red. serii K. Osajda, red. tomu B. Lackoroński), Warszawa 2022;
F. Zoll, Rękojmia. Odpowiedzialność sprzedawcy, Warszawa 2018.
