Studia Prawa Prywatnego

no. 1/2025

The Company as a legal entity under constitutional law

DOI: 10.32027/SPP.25.1.1
Leszek Bosek
Katedra Prawa Cywilnego, Uniwersytet Warszawski
Abstract

The Constitution of the Republic of Poland directly shapes the status of only certain legal persons, such as the State Treasury, local governments, the National Bank of Poland, and other state legal persons. The status of commercial law companies is determined only indirectly by shaping the basis for the protection of their interests. The bases for protecting the distinctiveness and legal personality of private commercial companies are derived to the fullest extent from fundamental rights guaranteed by Articles 58 and 64 of the Constitution of the Republic of Poland, as well as the fundamental principles specified in Articles 2, 20, 21 and 22 of the Constitution of the Republic of Poland. From the constitutional point of view, however, the normative method of creating legal persons is beyond doubt. The Constitution of the Republic of Poland does not allow for even questioning the legislative decision according to which a civil law partnership does not have legal personality, subjectivity or legal capacity, also as regards the business activities conducted by the partners. The legislator retains the competence to decide which organizations, for what purposes and to what extent may be subjects of civil law, and therefore of constitutional law. The manner of exercising the legislative competence is subject to judicial and constitutional control, and as entities of constitutional law commercial law companies have the right to initiate this control.

Keywords
partnership, commercial law company, civil partnership, entities of constitutional law, legal personality, constitutional complaint
Literature
B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012;
B. Banaszak, Skarga konstytucyjna i jej znaczenie w zakresie ochrony praw podstawowych, w: Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona (red. L. Wiśniewski), Warszawa 1997;
M. Bednarek, Prawo do mieszkania w konstytucji i ustawodawstwie, Warszawa 2007;
L. Bosek, Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne, Warszawa 2012;
L. Bosek, Między obiektywnym porządkiem wartości a autonomią prawa cywilnego - konstytucyjne aspekty niegodności dziedziczenia, w: Ius et Ratio. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Elżbiecie Skowrońskiej-Bocian (red. W. Borysiak, J. Wierciński, A. Gołaszewska, M. Olechowski), Warszawa 2022;
L. Bosek, Teoria autonomiczności podmiotów prawa cywilnego Profesora Andrzeja Stelmachowskiego, w: P. Czechowski, A. Niewiadomski (red.), Prawo i polityka. W 100. rocznicę urodzin profesora Andrzeja Stelmachowskiego, Warszawa 2025;
W. Broniewicz, Glosa do uchw. SN z 1.12.1987 r., III CZP 71/87, OSP 1990, Nr 11-12, poz. 366;
M. Dziurda, Osobowość prawna, PPC 2021;
M. Dziurda, Zdolność sądowa, Warszawa 2020;
A. Esmein, Prawo konstytucyjne, tłum. W. Konopczyński, K. Lutostański, Warszawa 1921;
A. Gadek, Glosa do orz. TK z 18.10.1994 r., K2/94, PiP 1995, Nr 8;
N. Gajl, Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania podatkowe, Glosa 1996, Nr 6;
L. Garlicki, Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, t. II. Komentarz do artykułów 19-59 oraz Protokołów dodatkowych, Warszawa 2011;
Ł. Gasiński, Granice swobody kształtowania treści statutu spółki akcyjnej, Warszawa 2014;
J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Orzecznictwo. Piśmiennictwo, t. 1, Warszawa 2020;
M. Herdegen, w: T. Maunz, G. Dürig, Grundgesetz. Kommentar, t. 1, 2024;
H. Hofmann, w: Kommentar zum Grundgesetz (Hrsg. B. SchmidtBleibtreu, F. Klein), Bonn 2011;
L. Jamróz, Skarga konstytucyjna. Wstępne rozpoznanie, Białystok 2011;
W. Komarnicki, Polskie prawo polityczne (geneza i system), Warszawa 1922;
J. Kosik, Zdolność państwowych osób prawnych w zakresie prawa cywilnego, Warszawa 1963;
H.C. Nipperdey, w: L. Enneccerus, H.C. Nipperdey, Allgemeiner Teil des Bürgerlichen Rechts, 1960;
W. Nowakowski, Prawo zawiązywania stowarzyszeń i związków, Łódź 1933;
K. Oplustil, Wykluczenie akcjonariuszy mniejszościowych ze spółki (tzw. squeeze-out) w prawie europejskim, niemieckim i polskim. Analiza prawnoporównawcza z uwzględnieniem aspektu konstytucyjnego, SPr 2003, Nr 1(155);
J. Romul, Państwo a stowarzyszenia w Polsce Ludowej, Poznań 1969;
W. Rüfner, Der personale Grundzug der Grundrechte und der Grundrechtsschutz juristischer Personen, w: Festschrift 50 Jahre Bundesverfassungsgericht (Hrsg. P. Badura, H. Dreier), Tübingen 2001, Bd. 2;
W. Rüfner, Grundrechtsadressaten, w: Handbuch des Staatsrechts der Bundesrepublik Deutschland (Hrsg. J. Isensee, P. Kirchhof), Bd. IX;
W. Rüfner, Grundrechtsträger, w: Handbuch des Staatsrechts der Bundesrepublik Deutschland (Hrsg. J. Isensee, P. Kirchhof), Heidelberg, t. IX;
F. Schnapp, Zur Grundrechtsberechtigung juristischer Personen des öffentlichen Rechts, w: Handbuch der Grund­rechte (Hrsg. D. Merten, H.-J. Papier), Bd. II, Heidelberg 2006;
F. Schoch, Grundrechtsfähigkeit juristischer Personen, JURA 2001;
E. Skowrońska-Bocian, Partie polityczne jako podmioty praw i obowiązków cywilnoprawnych. Glosa do uchw. SN z 14.12.1990 r., III CZP 62/90, PiP 1991, Nr 12;
A. Stelmachowski, Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998;
P. Suski, Stowarzyszenia, Warszawa 2006;
A. Szafrański, Przedsiębiorca publiczny wobec wolności gospodarczej, Warszawa 2008;
A. Szumański, Przymusowy wykup akcji drobnych akcjonariuszy, PPH 2001, Nr 11;
P. Tettinger, Juristische Personen des Privatrechts als Grundrechtsträger, w: Handbuch der Grundrechte (Hrsg. D. Merten, H.-J. Papier), Bd. II, Heidelberg 2006;
A.W. Wiśniewski, Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania podatkowe, Glosa 1995, Nr 2;
L. Wiśniewski, Model prawny stowarzyszeń w PRL, Warszawa 1974;
A. Wróbel, w: Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Komentarz (red. A. Wróbel), Warszawa 2020;
P. Zakrzewski, Wolność umów, czy wolność zrzeszania się w prawie spółek handlowych, Krytyka Prawa 2023, t. 15, Nr 3;
M. Zubik, Podmioty konstytucyjnych wolności, praw i obowiązków, Przegl.Sejm. 2007, Nr 2.