current issue
Monitor Prawniczy
no. 5/2026
From gender determination proceedings to change of gender designation proceedings. Remarks in the light of Italian law and case-law
DOI: 10.32027/MOP.26.5.6
Autorka jest adiunktem na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku
Autorka jest prof. UWr na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu we Wrocławiu
Abstract
The publication presents a new model of change of a gender designation regarding the adoption of a resolution of the Supreme Court of Poland, sitting in full composition, of 4 March 2025 (III CZP 6/24). This decision departs from the previous rule expressed in the resolution of 22 June 1989 (III CZP 37/89), according to which transgender did not constitute grounds for rectifying a gender designation on a birth certificate. Thereby, the new resolution allows for a change of a gender designation on a birth certificate at the request of the interested person, with ex nunc effect, i.e., from the moment the decision becomes final, rather than retroactively. The legal basis is Article 36 of the Law on Civil Status Records, applied per analogiam. As a result, the previous model based on contentious civil proceedings under Article 189 of the Code of Civil Procedure has been replaced by a non-contentious procedure. This means that the interested person files a motion instead of a lawsuit and is no longer required to sue their own parents. At the same time, a transgender person who remains in a marital relationship must consider the possibility that their request may not be granted if they continue to be married. Consequently, although the Italian judicial model likewise requires an assessment of the permanence and stability of the transgender person’s „transition,” it is regarded as more liberal, primarily because it does not exclude the possibility of granting a request of persons who remain in marital relationships. This development is influenced by the transformation of Italian legal paradigms, particularly within the recognition of same-sex unions.
Keywords
gender recognition, legal issues of transgender persons, contentious and non-contentious court proceedings, rectification of birth certificate
Literature
M. Boratyńska, Ustawa o uzgodnieniu płci a przygody transseksualistów w próżni legislacyjnej, PiM PiM Nr 3/2015; U. Drozdowska, A. Wnukiewicz-Kozłowska, Zmiana płci [w:] System Prawa Medycznego. T. 2. Szczególne świadczenia zdrowotne, pod red. L. Boska, A. Wnukiewicz-Kozłowskiej, Warszawa 2018; T. Gazzolo, Idenita di genere. La construzione della giurisprudenza di merito, Rivista critica dell diritto privato, Dicembre/2023, vol. XLI; E. Holewińska-Łapińska, Sądowa zmiana płci. Analiza orzecznictwa z lat 1991-2008 [w:] Studia i Analizy Sądu Najwyższego 2010, t. 4, pod red. K. Ślebzaka; J. Ignatowicz, Glosa do uchw. SN z 22.09.1995 r., III CZP 118/95, OSP Nr 4/1996, poz. 78; A. Jaunait, Genèses du droit de l’identité de genre. Approches et configurations contemporaines, Droit et société 2020; A. Lo Giudice, Dal sesso al genere. Sulla possibilità di una concezione dei diritti della personalità come diritti ad essere se stessi, „Rivista delle questioni di filosofia del diritto” Nr 1/2021; M. Milone, Il paradosso dell’identità sessuale: dalla tutela discriminatoria alla cura dell’endometriosi Rivista critica dell diritto privato, Giugno/2025, vol. XLII; K. Pietrzykowski, Komentarz do artykułu 1 [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2025, Legalis; K. Pietrzykowski, Sądowa zmiana płci w orzecznictwie Sądu Najwyższego [w:] Wina i kara. Księga Pamięci Genowefy Rejman, pod red. M. Płatek, „Studia Iuridica” 2012, t. XL; M. Safjan, Glosa do postanowienia SN z 22.03.1991 r., III CRN 28/91, Glosa do postanowienia SN z 22.03.1991 r, III CRN 28/91, PS Nr 2/1993; K. Ślaski, Postępowanie w sprawie żądania zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia - glosa do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. III CZP 6/24 oraz ustnych motywów rozstrzygnięcia, PPM Nr 12/2025; A. Śledzińska-Simon, Prawna sytuacja osób transpłciowych w Polsce [w:] Sytuacja prawna osób transpłciowych w Polsce - raport z badań i propozycje zmian, pod red. W. Dynarskiego, K. Śmiszka, Warszawa 2013; M. Szeroczyńska, „Dzieci powstaną przeciw rodzicom” - glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2013 r. w sprawie I CSK 146/13 [„Children will rise up against parents” - a gloss on the Supreme Court ruling of 6 December 2013, in case I CSK 146/13], Prawa człowieka w orzecznictwie sądów polskich, http://prawaczlowieka.edu.pl/index.php?dok=301377d6f91551c76bdeceb505896fd2d31b918e-d3; S. Zorzetto, Sfera costituzionalistica e vita umana, Neapol 2022.
