Monitor Prawniczy

no. 3/2025

Admissibility of invoking the interest of the group in facual (“unformalised”) groups of companies

Krzysztof Oplustil

Autor (prof. UJ) jest profesorem uniwersyteckim, kierownikiem Katedry Publicznego Prawa Gospodarczego i Polityki Gospodarczej UJ

Abstract

The article analyses the issue of admissibility of invoking the interest of a corporate group in order to justify business decisions and organisational solutions undertaken within factual corporate groupings, to which the provisions of Art. 21¹-Art. 21¹⁶ of the Commercial Companies Code do not apply. The author has answered this question positively, having referred to the theory of law achievements in the application of rules of interpretation and argumentation topoi, as well as to the axiological and systemic context of the new statutory regulation and the praxeological conditions of the functioning of corporate groups in Poland. The article also formulates a thesis on the autonomy and distinctiveness of the code regulations for corporate groups in relation to the legal regime of factual groups of companies, the foundations of which have been developed in case law and literature based on the assumptions of the Rozenblum doctrine.

Keywords

corporate law (for corporations or holdings), company interest, corporate group interest, Rozenblum doctrine, minority shareholders, a contrario reasoning

Literature

M. Araszkiewicz, R. Michalczak, M. Pach [w:] Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz, pod red. M. Florczak-Wątor, A. Grabowskiego, Kraków 2021; P. Błaszczyk, Pojęcie interesu grupy spółek jako kategoria wyjściowa dla polskiego prawa holdingowego, MoP Nr 19/2011; P. Błaszczyk, Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej, Warszawa 2013; M. Chomiuk, R. Harnos, Uwagi prawnoporównawcze z perspektywy prawa niemieckiego do projektu prawa grup spółek, MoP Nr 1/2021; P.-H. Conac, Das französische Recht zur Anerkennung des Gruppeninteresses seit der Rozenblum-Entscheidung [w:] Corporate Governance im grenzüberschreitenden Konzern, ZGR-Sonderheft 20, pod red. P. Hommelhoff, M. Lutter, Ch. Teichmann, Berlin-Boston 2017; A. Dębowska, A. Grabowski, R. Michalczak [w:] Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz, pod red. M. Florczak-Wątor, A. Grabowskiego, Kraków 2021; Forum Europaeum on Company Groups, Proposal to Facilitate the Management of Cross-Border Company Groups in Europe. Polskie tłumaczenie: Propozycja ułatwienia zarządzania transgranicznymi grupami spółek w Europie, „Transformacje Prawa Prywatnego” Nr 2/2015; L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. T. I, wyd. II, 2016, Lex/el; M. Hoffmann-Becking, Gibt es das Konzerninteresse? [w:] Festschrift für Peter Hommelhoff zum 70. Geburtstag, pod red. B. Erle i in., Kolonia 2012; P. Hommelhoff, Ein europäisches Gruppenrecht für den Binnemarkt [w:] Binnemarktrecht als Mehrebenensystem, pod red. S. Geibel, Ch. Heinze, D.A. Verse, Baden-Baden 2023; K. Jurzak, O wadliwości w zakresie regulacji formy i treści polecenia koncernowego, MoP Nr 8/2022; A. Kappes, Naprawienie szkody wyrządzonej wspólnikom mniejszościowym. Majątkowa ochrona mniejszości w spółkach kapitałowych, Warszawa 2024; K. Krafft, Die Rozenblum-Doktrin, ihre Fortschreibung bis zur Gegenwart und ihr Vergleich zur Treuepflicht im faktischen GmbH-Konzern, Heidelberg 2019; M. Michalski, Tragedia nowelizacji, DGP „Prawnik” z 28.6.2022 r., s. D2; P. Moskała, Prawne instrumenty zarządzania zgrupowaniem spółek kapitałowych, Warszawa 2018; P. Moskała, Opinia Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 7 września 2020 r. w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (UD113) wraz z opinią uzupełniającą Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu IX kadencji nr 1515) z dnia 20 października 2021 r., Warszawa 2020; P. Moskała, Pułapki i bezdroża nowych przepisów o grupach spółek, Rzeczp. z 4.8.2022 r.; P. Moskała [w:] Kodeks spółek handlowych. T. IA. Spółki osobowe, Komentarz. Art. 1-36, pod red. A. Opalskiego, Warszawa 2024; J. Nowacki, Analogia legis, Warszawa 1966; A. Opalski, Prawo zgrupowań spółek, Warszawa 2012; A. Opalski, Projekt prawa grup spółek, czyli skok na spółki Skarbu Państwa, Rzeczp. z 23.8.2020 r.; A. Opalski, Nowe polskie prawo grup spółek - krytyka założeń konstrukcyjnych (cz. 1), PPH Nr 8/2023; A. Opalski, Nowe polskie prawo grup spółek - czy grupy spółek potrzebują kodeksowych przepisów (cz. 2), PPH Nr 10/2023; A. Opalski [w:] Kodeks spółek handlowych. T. IA. Spółki osobowe. Komentarz. Art. 1-36, pod red. A. Opalskiego, Warszawa 2024; K. Oplustil, Regulaminy (kodeksy) grup spółek jako instrument realizacji interesu koncernowego [w:] Z badań nad prawem prywatnym. Księga Pamiątkowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kochowi, pod red. A. Olejniczaka, M. Orlickiego, J. Pokrzywniaka, Poznań 2017; K. Oplustil, Koncepcja interesu grupy spółek w pracach europejskich gremiów eksperckich (EMCA, FECG, ICLEG), RPEiS Nr 1/2019; K. Oplustil, W sprawie optymalnego modelu prawa grup spółek. Uwagi krytyczne o projekcie prawa koncernowego z 20.07.2020 r., MoP Nr 23/2020, (cz. I) i Nr 24/2020 (cz. II); K. Oplustil, Kilka uwag o projekcie prawa koncernowego 2.0., https://legalis.pl/kilka-uwag-o-projekcie-prawa-koncernowego-2-0/; K. Oplustil, Regulacja grupy spółek w prawie czeskim i polskim [w:] W poszukiwaniu dobrego prawa. T. 2. Perspektywa prywatnoprawna. Księga jubileuszowa Profesora Mirosława Steca, pod red. K. Małysy-Sulińskiej, M. Spyry, A. Szumańskiego, Warszawa 2022; P. Podsiadło, W. Sobol, Dwa lata prawa holdingowego w Polsce - ocena funkcjonowania, https://www.ey.com/pl_pl/insights/law/dwa-lata-prawa-holdingowego-w-polsce (dostęp: 1.2.2025 r.); M. Romanowski, Wnioski dla prawa polskiego wynikające z uregulowań prawa grup kapitałowych w wybranych systemach prawnych państw UE, Japonii i USA, „Studia Prawa Prywatnego” Nr 2/2008; M. Skrzypek, Analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych (poczynając od 2010 r.) w zakresie problematyki grup spółek (prawo holdingowe), Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2019; B. Sołtys, Kilka uwag i propozycji do kodeksowej regulacji nowego prawa holdingowego, PPH Nr 1/2021; I. Stawicka, Jest szansa, że biznes zacznie jeszcze korzystać z przepisów o grupach spółek, https://www.prawo.pl/biznes/ile-grup-spolek-powstalo-na-gruncie-prawa-holdingowego-do-grudnia-2023-r,524552.html (dostęp: 1.2.2025 r.); R. Stefanicki, Obowiązek lojalności członków organów spółki kapitałowej, „Radca Prawny. Zeszyty Naukowe” Nr 2(10)/2019; A. Szumański, Nowe prawo grup spółek w Polsce - koncepcja systemowa regulacji prawnej, PPH Nr 8/2022; A. Szumański, Problem dopuszczalności powoływania się na interes grupy spółek w nieformalnych albo pozaustawowych holdingach faktycznych w celu wyłączenia odpowiedzialności zarządców i nadzorców spółek uczestniczących w grupie, MoP Nr 21/2022; R. Szyszko, Grupa spółek. Zmiany towarzyszące (corporate governance, business judgement rule). Komentarz, Warszawa 2023; Ch. Teichmann, Europäisches Konzernrecht: Vom Schutzrecht zum Enabling Law, „Die Aktiengesellschaft” Nr 6/2013; Ch. Teichmann, Konzernrecht und Niederlassungsfreiheit, ZGR Nr 1/2014; D. Wajda, Zgrupowania spółek w orzecznictwie sądowym, PPH Nr 11/2017; P. Wiórek, Obowiązek lojalności wspólników spółek kapitałowych, [w:] Prawo handlowe po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, pod red. W. Katnera, U. Promińskiej, Warszawa 2010; P.M. Wiórek, Ochrona wierzycieli spółki z o.o. poprzez osobistą odpowiedzialność jej wspólników. Koncepcja odpowiedzialności przebijającej i nadużycia formy prawnej spółki w prawie niemieckim i polskim, Wrocław 2016; A.-M. Weber, Interes grupy spółek - ciało obce w sporach uchwałowych, PPH Nr 7/2023; S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Poznań 2001; R. Zawłocki, M. Gałęski, Karnoprawne aspekty uszczuplenia majątku spółki zależnej, MPH Nr 2/2015, M. Zirk-Sadowski, T. Grzybowski, Argumentum a contrario, PiP Nr 11/2017.