Abstract
In view of the legislative work to change the definition of mobbing and the findings of the research, which indicate that a significant number of people, especially young people gaining their first work experience, encounter mobbing behavior in the workplace, the author of the study poses the question: what mechanisms can effectively educate, counteract and respond to unethical phenomena such as mobbing in labor law cases? The author conducts an overview of the issue, formulating the thesis that mediation is one of the appropriate legal institution for solving the problem of mobbing and should be more widely used in the cases concerned and, at the same time, promoted in education, including, but not limited to, clinical legal education. The purpose of this paper is to analyse mediation in mobbing cases, its application, its legal and social nature, and to consider its wider dissemination in university education. The article focuses in particular on the situation of those gathering their first professional experience, and on this basis it calls for the introduction of new solutions into university education. The considerations encompass both legal application practice and legal-sociological perspectives. While the article’s primary focus is on Poland, it also incorporates a comparative lens. The research methodology employed is grounded in the paradigm of non-reactive research, encompassing content analysis and extant information, including literature studies pertaining to the research area and official statistics.
Literature
Literatura
Alexander, N., The Mediation Metamodel: Understanding Practice, „Conflict Resolution Quarterly. Research Collection School of Law” 2008, vol. 26, no. 1.
Bollen, K., Euwema, M., Van Gerven, E., Workplace mediation: Contextual Factors and Effectiveness, „Journal of Organizational Behavior” 2016, vol. 37, no. 1.
Bollen K., Euwema M., Munduate L., Advancing Workplace Mediation Through Integration of Theory and Practice, Springer Cham 2016.
Chmielewski M., Ronowicz R., Czubasiewicz, H., Mediacja jako narzędzie rozwiązywania konfliktów w opiniach pracowników, „Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo” 2023, nr 23, z. 1.
Einarsen S., Hoel H., Zapf D., Cooper, C., Bullying and Harassment in the Workplace: Developments in Theory, Research, and Practice, CRC Press 2020.
Filaber J., Mediacje w sprawach o mobbing a prawna ochrona pracownika w miejscu pracy, [w:] Mediacje. Podstawy prawne i praktyka stosowania, red. J. Filaber, Warszawa 2021.
Fundacja Uniwersyteckich Poradni Prawnych, Studencka Poradnia Prawna. Idea, Organizacja, Metodologia, Wydawnictwo C.H. Beck.
Hołtys, B., Kryminologia, Warszawa 2009.
Merecz D., Mościcka A., Drabek M., Mobbing w środowisku pracy. Charakterystyka zjawiska, jego konsekwencje, aspekty prawne i sposoby przeciwdziałania, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi, Łódź 2005.
Sieklicka M., Mediacja w sprawach o mobbing i jej konsekwencje w sferze prawno-psychologicznej, „Monitor Prawa Pracy” 2023, nr 1.
Teague P., Roche W., Currie D., Gormley T., Alternative Dispute Resolution in Ireland and the US Model, „Industrial Relations Journal” 2019, vol. 50, no. 5.
Van Gramberg B., Managing Workplace Conflict: Alternative Dispute Resolution in Australia, Federation Press 2006.
Zych M., Mobbing w polskim prawie pracy, Warszawa 2007.
Akty Prawne
Fair Work Amendment Act 2013.
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1568).
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277).
Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1244).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
Orzecznictwo
Orzecznictwo Sądu Najwyższego Zbiór Urzędowy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 2008/5-6/58, 2008.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2014 r., I PK 165/13.
Inne
Antal i Dobra Fundacja, Mobbing w miejscu pracy, 2024.
Biuro Rzeczniczki Praw i Wartości Akademickich, Krótkie wprowadzenie: podstawy mediacji, 2022, https://asbir.pl/wp-content/uploads/2024/06/Nawojski-R.-Wloskiewicz-M.-2022-Krotkie-wprowadzenie.-Podstawy-mediacji.pdf [dostęp: 27.04.2025].
Business Insider, Mobbing trudno udowodnić przed sądem. Zdaniem prawników pomogłoby jedno „lub” w przepisach, https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/mobbing-trudno-udowodnicprzed-sadem-zdaniem-prawnikow-pomogloby-jedno-lub-w/3nc0t4q [dostęp: 21.03.2025].
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Polska z najniższym bezrobociem, https://www. gov.pl/web/rodzina/polska-z-najnizszym-bezrobociem-w-unii-europejskiej [dostęp: 13.03.2025].
Pismo Głównego Inspektoratu Pracy GNP/426/4560-364/07/PE, Stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy w sprawie szkolenia bhp.
Polskie Centrum Mediacji Zarząd Główny, Mediacje w sprawach cywilnych i pracowniczych, https:// www.kul.pl/files/37/Mediacja/skrypty/skrypt_cywilno_pracowniczy.pdf [dostęp: 27.04.2025].
UCE RESEARCH, Młodzi Polacy w szponach mobbingu, https://epsycholodzy.pl/ [dostęp: 27.04.2025].
Rojek-Socha P., W sądach sprawy o mobbing toczą się latami, lepsza droga pozasądowa, 2023, https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/mobbing-a-postepowania-sadowe-i-mediacja,519338.html [dostęp: 26.04.2025].
Rojek-Socha P., Na mediację obligatoryjną jeszcze za wcześnie, ale MS nie mówi „nie”, 2023, https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/czy-bedzie-mediacja-obligatoryjna,519120.html [dostęp:
26.04.2025].
Nadrowski P., Zmiany w przepisach o mobbingu. „Szef już nie krzyczy, naciska inaczej”, https://www. onet.pl/informacje/polskie-radio-katowice/zmiany-w-przepisach-o-mobbingu-szef-juz-nie-krzyczy-naciska-inaczej/qmrx3xh,0666d3f1?fbclid=IwY2xjawI_uF9leHRuA2FlbQIxMAABHSNXE8Ncqu8qNh4apZDq9r1YzEQ5yKZGUnE48VBNjc4 [dostęp: 13.03.2025].
Trading Economics, Poland Employment Rate, https://tradingeconomics.com/poland/employment-rate [dostęp: 13.03.2025].
Uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy, numer wykazu UD183, https:// legislacja.gov.pl/projekt/12393651/katalog/13106707#13106707 [dostęp: 15.03.2025].
Wniosek dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy i egzekwowania warunków pracy stażystów oraz zwalczania zwykłych stosunków pracy ukrytych pod postacią staży, https:// eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52024PC0132 [dostęp: 15.03.2025].
Wydział Statystycznej Informacji Zarządczej Departament Strategii i Funduszy Europejskich Ministerstwo Sprawiedliwości, Postępowanie mediacyjne w świetle danych statystycznych. Sądy rejonowe i okręgowe w latach 2006-2023, Warszawa 2024.
Wydział Statystyki i Analiz, Departament Analiz i Strategii Ministerstwa Sprawiedliwości, Sprawy mediacyjne w sprawach z zakresu prawa pracy w sądach rejonowych w latach 2006-2024, https://dane.gov.pl/pl/dataset/451/resource/65690/table [dostęp: 26.04.2025].
Wydział Statystyki i Analiz, Departament Analiz i Strategii Ministerstwa Sprawiedliwości, Wskaźnik mediacji w sądach powszechnych w latach 2013-2024, https://dane.gov.pl/pl/dataset/2141,wskaznik-mediacji [dostęp: 26.04.2025].
