Zagadnienia ochrony środowiska w Prawie zamówień publicznych

Prawo Zamówień Publicznych | 04/2019
Łukasz Jankowski

Wprowadzenie  Zamówienia publiczne to umowy majątkowe zapewniające świadczenie dostaw, usług lub robót budowlanych na zaspokojenie potrzeb zbiorowych. Z uwagi na dotkliwe zagrożenia godzące bezpośrednio w efektywność wydatkowania środków publicznych niezbędnych dla ciągłej i skutecznej realizacji zadań, a także zasadę równego dostępu do zamówień rządowych i samorządowych, z uwzględnieniem reguł uczciwej konkurencji, podlegają one licznym ograniczeniom ustawowym. Istota zamówień publicznych łączy się bowiem z wprowadzeniem optymalnych ograniczeń swobody kontraktowej, zarówno w odniesieniu do samych umów, jak i procedur poprzedzających ich zawarcie1.  Ochrona środowiska stała się w ostatnich latach jednym z istotnych elementów debaty publicznej, również w naszym kraju. Powszechnym oczekiwaniem społecznym jest jej skuteczne wdrożenie i wymierne rezultaty. Oczywiste jest, że również zamówienia publiczne, przez które przechodzi ponad 8 proc. naszego PKB, powinny zostać poddane ocenie pod tym kątem2. Jak wynika z rocznych sprawozdań o udzielonych zamówieniach przekazanych przez zamawiających, wartość rynku zamówień publicznych w 2018 r. można oszacować na kwotę ok. 200 mld zł.  Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie środkami publicznymi – oba te cele mogą ze sobą współgrać. Drogą do ich realizacji powinno być uwzględnienie w kosztach zamówienia całego cyklu życia danego produktu czy usługi, a nie tylko kosztów ich nabycia.  Kwestia ochrony środowiska nie jest czymś nowym w zamówieniach publicznych. Od wielu lat wiadomo, że poprzez politykę zamówień publicznych można istotnie oddziaływać 89na określone zachowania przedsiębiorców lub wręcz je kreować. Wiele państw europejskich wprowadziło już szereg regulacji nakazujących uwzględnianie aspektów ekologicznych w postępowaniach przetargowych. Jak się wydaje, choć w Polsce wiele czasu poświęca się teoretycznym rozważaniom na ten temat, w praktyce niestety dzieje się niewiele3.  Mówiąc o aspektach ochrony środowiska, nie wolno zapominać, jak istotnie to pojęcie ma znaczący wpływ na kreowanie polityki zrównoważonego rozwoju państwa polskiego.  Ze względu na znaczącą rolę środków publicznych w gospodarce system zamówień publicznych został uznany za jeden z elementów polityki ochrony środowiska zarówno Unii Europejskiej, jak i w Polsce. W związku z tym w ramach tworzenia ram prawnych zamówień publicznych wprowadzono możliwość realizacji zamówienia, którego celem będzie dostawa, usługa lub robota budowlana wspierająca zrównoważony rozwój środowiska i jego ochronę. Przedstawiciele Komisji Europejskiej szacują, że wdrożenie procedur ochrony środowiska do praktyki realizacji zamówień publicznych może się przyczynić do znacznego obniżenia zużycia energii, kosztów eksploatacji urządzeń,...