Rękojmia za wady przedmiotu zamówienia publicznego a gwarancja jakości

Prawo Zamówień Publicznych | 01/2014
Jolanta Loranc-Borkowska

Wprowadzenie   Do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się co do zasady przepisy Kodeksu cywilnego1 (art. 139 § 1 ZamPublU2). W kwestii odpowiedzialności za jakość przedmiotu zamówienia publicznego zastosowanie mają przepisy KC regulujące rękojmię za wady rzeczy sprzedanej w odniesieniu do dostawy w zamówieniach publicznych oraz przepisy regulujące rękojmię za wady dzieła „publicznego”. W tym ostatnim zakresie w sprawach nieuregulowanych przepisami o rękojmi za wady dzieła stosuje się przepisy o rękojmi przy sprzedaży (art. 638 KC). Ponadto możliwe jest stosowanie przepisów o gwarancji jakości, kojarzących się głównie z umową sprzedaży. Celem powyższych przepisów jest zabezpieczenie zamawiającego przed skutkami niewłaściwej jakości nabywanego (zamawianego) przedmiotu i obciążenie wykonawcy odpowiedzialnością za właściwą jakość świadczenia. Zarówno odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy, jak i odpowiedzialność z gwarancji jakości mają duże znaczenie w zamówieniach publicznych. Zamawiający korzystają z przewidzianych prawem środków ochrony w celu zapewnienia świadczeniu właściwej jakości z jednej strony i uzyskania oszczędności finansowych w związku ze starannym egzekwowaniem zobowiązań wykonawcy z drugiej strony.  W ustawie o zamówieniach publicznych przewidziane są także inne instytucje prawne mające w nazwie wyraz „gwarancja” (np. gwarancja ubezpieczeniowa czy gwarancja bankowa), jednakże nie służą one zapewnieniu jakości świadczenia, lecz stanową określenie formy wadium.  Pomiędzy reżimem odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady a gwarancją jakości istnieje wiele różnic. Najważniejsza z nich dotyczy podstawy obowiązywania i zakresu stosowania. Rękojmia za wady obciąża wykonawcę (sprzedawcę) z mocy prawa, zatem co 145do zasady jest odpowiedzialnością obowiązkową, natomiast gwarancja jakości ma charakter dobrowolny, może, ale nie musi być udzielona. Zatem zamawiający nie może nakładać na wykonawcę (sprzedawcę) obowiązku udzielenia gwarancji. Co oznacza, że zamawiający nie ma żadnego wpływu na istnienie gwarancji, a co za tym idzie – w sytuacji udzielenia gwarancji nie ma wpływu na zakres i termin trwania tej odpowiedzialności. Przepisy KC regulujące gwarancję jakości mają charakter dyspozytywny, pozwalają gwarantowi na pełne kształtowanie uprawnień i obowiązków uprawnionego, stąd uprawniony może tylko albo przyjąć, albo całkowicie odrzucić gwarancję.  Przyjęcie gwarancji jakości oznacza stan, w którym zamawiającemu w tym samym czasie mogą przysługiwać zarówno uprawnienia z rękojmi za wady, jak i z gwarancji. W takiej sytuacji to zamawiający dokona wyboru reżimu, z którego skorzysta w razie stwierdzenia wady, przy czym dotyczy to sytuacji wystąpienia wady fizycznej. Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji (art. 579 KC). Przepis ten oznacza, że w razie istnienia dwóch reżimów odpowiedzialności za wady, to zamawiający będzie decydował, z której odpowiedzialności skorzysta. Możliwość wyboru pomiędzy rękojmią za wady a gwarancją jakości istnieje przez cały czas trwania odpowiedzialności wynikającej z tych instytucji, a definitywność wyboru dotyczy tylko i wyłącznie „decyzji” w odniesieniu do ujawnionej wady. Przy każdej kolejnej wadzie uprawniony na nowo staje przed alternatywą obu reżimów odpowiedzialności3. W ten sposób zamawiający może wybrać korzystniejsze dla siebie rozwiązanie.  KC przewiduje natomiast odstępstwa od ogólnego zakresu odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady. Odpowiedzialność...