Pozacenowe kryteria oceny ofert jako mierniki wartości transakcyjnej

Prawo Zamówień Publicznych | 01/2017
Franciszek Łapecki

Uwagi ogólne Stosowanie w zamówieniach publicznych kryteriów pozacenowych to ogólny trend obserwowany w europejskich zamówieniach publicznych. W Polsce – po nowelizacji ustawy Prawo zamówień publicznych1 – kryteria oceny ofert inne niż cena stały się standardem.  Podstawowym problemem, z którym należy się zmierzyć, jest pytanie o to, czy zamawiający stosują kryteria pozacenowe w sposób świadomy. Dopiero wówczas można mówić o stosowaniu adekwatnych metod umożliwiających ocenę spełniania kryteriów. Z danych przedstawionych przez Urząd Zamówień Publicznych w trakcie konferencji „Zmiany w systemie zamówień publicznych – w kierunku odpowiedzialnego rozwoju”, która odbyła się 19 i 20.12.2016 r. w Krakowie wynika, że zmiany wprowadzone nowelizacją ustawy Prawo zamówień publicznych z 22.6.2016 r.2 nie spowodowały rewolucyjnych zmian w praktykach zamawiających. Wykres 1. Procentowy udział danych kryteriów w ogólnej liczbie kryteriów w zamówieniach powyżej progów unijnych Źródło: dane przedstawione przez I. Rzepkowską, naczelnika Wydziału Analiz i Orzecznictwa Urzędu Zamówień Publicznych na konferencji „Zmiany w systemie zamówień publicznych – w kierunku odpowiedzialnego rozwoju”, która odbyła się 19 i 20.12.2016 r.66 Na uwagę zasługuje z pewnością zmniejszenie popularności kryterium terminu realizacji lub czasu dostawy, co w ocenie autora wobec niewielkiego praktycznego znaczenia tego kryterium jest dobrym sygnałem. W kategorii pozytywnej zmiany należy także oceniać zwiększenie popularności kryterium wiedzy i doświadczenia. Odnotowania wymaga zupełne pominięcie kryterium innowacyjności, co może wiązać się zarówno z trudnościami praktycznymi w prawidłowym określeniu i zastosowaniu tego kryterium, jak i ujęciem pewnych jego składników w ramach innych kryteriów, jak np. jakość czy wiedza i doświadczenie. Zaprezentowane dane wymagają jednak dużo bardziej wnikliwej analizy, z pewnością przekraczającej możliwości niniejszej, krótkiej formy wypowiedzi. Praktyczne stosowanie kryteriów pozacenowych Stosowanie kryteriów pozacenowych w zamówieniach publicznych ma na celu zwiększenie efektywności zamówień publicznych. Na ocenę efektywności wpływa zarówno możliwość bardziej precyzyjnego i elastycznego określenia preferencji przez zamawiającego, jak i możliwość zaoferowania przez wykonawców produktów i usług w największym stopniu spełniających oczekiwania zamawiającego.  Powoduje to odejście od powszechnego w sektorze finansów publicznych kojarzenia efektywności wydatków publicznych z najniższą ceną i zwiększenie znaczenia innych elementów decydujących o wartości użytkowej dobra lub usługi3. Co istotne, kryteria oceny ofert muszą odnosić się do przedmiotu zamówienia. Jeżeli może to przełożyć się w sposób znaczący na jakość wykonania zamówienia, zamawiający może odnieść się do cech podmiotowych, takich jak organizacja, kwalifikacje zawodowe czy doświadczenie osób wyznaczonych do realizacji zamówienia.  Decydujące znaczenie dla prawidłowego zastosowania kryteriów innych niż cena oraz osiągnięcia...