Podstawy wykluczenia nierzetelnego wykonawcy w nowym Prawie zamówień publicznych z perspektywy orzecznictwa

Prawo Zamówień Publicznych | 2/2021
Moduł: nieruchomości, prawo handlowe
Magdalena Grabarczyk
Podstawy wykluczenia nierzetelnego wykonawcy w nowym Prawie zamówień publicznych z perspektywy orzecznictwa

Uwagi ogólne

W praktyce zamówień publicznych doniosłe znaczenie mają kwestie związane z wiarygodnością kontrahenta. Na rynku prywatnym, gdzie zasada swobody umów doznaje ograniczenia wynikającego jedynie z art. 3531 KC, możliwości nieskrępowanego wyboru strony umowy oraz oceny rzetelności partnera są o wiele większe., Weryfikacja zdolności wykonawcy do wykonania umowy nie musi być pogłębiona, wystarczy selektywne uwzględnienie okoliczności związanych z bezpieczeństwem transakcji. Inaczej jest na rynku zamówień publicznych, gdzie dostęp do kontraktu jest limitowany ustawowo w interesie publicznym. Liczne ograniczenia z jednej strony mają na celu udzielanie zamówień z poszanowaniem podstawowych zasad wynikających z regulacji europejskich, w tym przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, a z drugiej muszą sprzyjać efektywnemu i transparentnemu wydatkowaniu środków publicznych. Na tym tle powinna być postrzegana problematyka oceny rzetelności wykonawcy ubiegającego się o udzielenie zamówienia, którą na potrzeby tej publikacji należy zawęzić do dwóch zagadnień: jakości wykonania umów przez wykonawcę w przeszłości oraz wiarygodności oświadczeń wykonawcy. Nie powinno być wątpliwości co do tego, że pojęcie rzetelności wykonawcy obejmuje nie tylko należyte wykonywanie przez niego obowiązków wynikających z umowy, ale również jego uczciwość i wiarygodność wyrażającą się w przekazywaniu zamawiającemu prawdziwych informacji na etapie przedkontraktowym. W ostatnim okresie obowiązywania przepisów ustawy z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych1 wzrosła liczba sporów dotyczących wykluczenia wykonawców nierzetelnych. Spory odwoławcze w tym zakresie, pomimo stabilnej w przeważającej części wykładni przepisów art. 24 ust. 1 pkt 16 i 17 oraz art. 24 ust. 5 pkt 2 i 4 PZP, wypracowanej w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, dotyczyły w wielu przypadkach skomplikowanych stanów faktycznych i prawnych. Regulacje nowej ustawy z 11.9.2019 r. – Prawo zamówień publicznych2 jedynie w części przyniosły nowe rozwiązania prawne. Dotychczasowy dorobek orzeczniczy Izby ukształtowany pod rządami PZP może być zatem punktem odniesienia dla stosowania przepisów nowej ustawy. Dotychczasowe orzecznictwo stanowi źródło wiedzy na temat wykładni nowych przepisów oraz podstawę oceny, czy – lub na ile – nowe regulacje pomagają wyeliminować niepewność prawną istniejącą na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji ustawowych. Omówienie podstaw wykluczenia nierzetelnego wykonawcy z perspektywy orzecznictwa wymaga jeszcze dwóch uwag wstępnych. Po pierwsze, wszystkie omawiane przepisy stanowią wdrożenie do polskiego porządku prawnego norm prawa europejskiego3. Po drugie, na ich wykładnię znaczący wpływ ma cywilnoprawny charakter postępowania o udzielenie zamówienia4, co pozwala na uwzględnienie przy orzekaniu dorobku doktryny prawa i orzecznictwa sądów cywilnych.

Summary

The grounds for excluding an unreliable contractor under the new Public Procurement Law from the perspective of case-law

The article presents an assessment of the grounds for excluding an unreliable contractor under the new Public Procurement Law. It first explains the optional nature of the grounds for exclusion and looks at its significance in procurement procedures, then goes on to discuss the grounds for excluding a contractor from the procedure due to misleading the contracting authority and due to the non-performance or improper performance of the contract. The literal wording of the norms concerning the grounds for exclusion largely transfers the wording of the provisions contained in the act of 29 January 2004 to the new Public Procurement Law (Journal of Laws of 2019, item 2019 as amended). As a result, the way they have so far been interpreted, which is well-established in case law, still remains valid. However, some of the changes introduced to the PPL raise doubts as to the application of the new regulations. The dilemmas concerning the institution of self-cleaning, as revealed in the jurisprudence to date, remain unresolved in the new PPL. Keywords: exclusion, optional exclusion, misrepresentation, non-performance or improper performance of contract, self-cleaning