O niektórych klauzulach obligatoryjnych w umowach o roboty budowlane

Prawo Zamówień Publicznych | 01/2020
Karol Brózda

Wprowadzenie Rynek zamówień publicznych stanowi kluczową formę udziału sektora publicznego w polskiej gospodarce. Blisko 34 tys. podmiotów w 2018 r. udzieliło w procedurach przewidzianych w PZP zamówień na mniej więcej 202 mld zł, co stanowiło 9,55% PKB1. Zamówienia publiczne mają tym samym duży wpływ na poszczególne gałęzie naszej gospodarki. Przedmiotowy rynek od lat jest istotny dla podmiotów działających w branży budowlanej. Branża ta z kolei jest bardzo ważnym elementem polskiej gospodarki. Zgodnie z badaniem aktywności ekonomicznej ludności (BAEL) przeprowadzonym przez GUS w 2018 r. szacuje się, że w budownictwie pracuje ogółem ok. 1,2 mln osób, a biorąc pod uwagę bezpośrednie powiązania z branżami pokrewnymi, całkowita wartość rynku budowlanego obliczana jest na 13‒14% PKB2. Odpowiednio kształtowane i ukierunkowane zamówienia publiczne mogą zatem przyczyniać się do wzrostu tego rynku3. Z drugiej natomiast strony źle przygotowane postępowania, nieodpowiednie zapisy umowne, zbyt restrykcyjne umowy, brak współpracy pomiędzy zamawiającym i wykonawcą mogą pogłębiać negatywne tendencje rynkowe i pogorszyć sytuację poszczególnych przedsiębiorstw na rynku. Specyfika sektora budowlanego wiąże się bowiem ze ścisłym łańcuchem podmiotowym, na który składają się głównie firmy wykonawcze, podwykonawcze, producenci materiałów budowlanych oraz hurtownicy. Łańcuch ten jest wyjątkowo wrażliwy na wszystkie wahania, dlatego spadek rentowności i zaburzenie płynności finansowej firmy z jego początkowego elementu prowadzi do zaburzenia kondycji finansowej kolejnych podmiotów.  Istotność i specyfika umów o roboty budowlane w zamówieniach publicznych wynika m.in. z tego, że z jednej strony dotyczy ona drobnych umów (np. realizowanych przez jednostki 71samorządu terytorialnego), a z drugiej największych inwestycji w Polsce, liczonych w mld zł4. Definicja robót budowlanych ujęta w art. 2 pkt 8 ustawy z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych5 jest szersza niż definicja robót budowlanych zawarta w ustawie z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane6. Poza wykonywaniem robót budowlanych definicja ta obejmuje bowiem projektowanie i wykonywanie robót budowlanych oraz realizację obiektu budowlanego za pomocą dowolnych środków, zgodnie z wymogami nakreślonymi przez zamawiającego7. Aby móc przejść do omówienia proponowanych poszczególnych klauzul obligatoryjnych w umowach o roboty budowlane, których stosowanie narzuca nowe Prawo zamówień publicznych8, należy rozpocząć od analizy...