Kształtowanie wynagrodzenia wykonawcy budowlanego w zamówieniach publicznych

Prawo Zamówień Publicznych | 01/2017
Ewa Zielińska
Kształtowanie wynagrodzenia wykonawcy budowlanego w zamówieniach publicznych

Uwagi wstępne Umowa w sprawie zamówienia publicznego jest umową cywilnoprawną, do której znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Podkreślić należy, że pojęcie robót budowlanych zdefiniowane w art. 2 pkt 8 ZamPublU jest zdecydowanie szersze od pojęcia robót budowlanych, którym posługuje się KC. Z tego względu pojęcie zamówień na roboty budowlane obejmuje nie tylko umowy o roboty budowlane w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale także inne umowy nazwane oraz nienazwane. Jednak w zdecydowanej większości umowy stanowiące zamówienie publiczne na roboty budowlane kwalifikowane są jako kodeksowy typ umowy nazwanej o roboty budowlane ewentualnie jako umowy mieszane, z elementami umowy o dzieło.  Przepisy KC w odniesieniu do umowy o roboty budowlane nie regulują zasad kształtowania wynagrodzenia. Kwestia zastosowania na zasadzie per analogiam przepisów art. 629 i 632 § 2 KC do wynagrodzenia wykonawcy budowlanego przesądzona została w uchwale SN z 29.9.2009 r.1. Nadmienić należy, że brak uregulowania w umowie o roboty budowlane problematyki sposobu ukształtowania wynagrodzenia wykonawcy budowlanego uzasadnia nie tylko stosowanie w drodze analogii legis przepisów art. 629 i 632 § 2 KC, ale także pozostałych przepisów umowy o dzieło regulujących skutki ustalenia wynagrodzenia w formie kosztorysu lub ryczałtu, tj. art. 630, 631 oraz 632 § 1 KC2.Ustalenie wynagrodzenia wykonawcy w formie ryczałtu W umowach o roboty budowlane zawieranych w reżimie zamówień publicznych, tak jak w umowach niepodlegających regulacji prawa zamówień publicznych, dopuszczalne 91jest ustalenie wynagrodzenia wykonawcy budowlanego zarówno w formie kosztorysu, jak i ryczałtu. Ryczałt polega na uzgodnieniu przez strony umowy stałej kwoty, która będzie stanowiła ostateczne wynagrodzenie przyjmującego zamówienie z tytułu wykonania zamówionego dzieła, niezależnie od tego, jakie nakłady będzie musiał on ponieść w celu osiągnięcia zamierzonego przez strony rezultatu. Zgodnie z art. 632 § 1 KC wynagrodzenie ryczałtowe nie ulega zamianie nawet wtedy, gdy w czasie zawierania umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Zastosowanie ryczałtowej formy wynagrodzenia wykonawcy budowlanego właściwe jest tylko w przypadku tych inwestycji, w których na etapie zawierania umowy wykonawca jest w stanie dokładnie przewidzieć zakres, rozmiar, a także wymaganą ilość nakładów, które są niezbędne do należytego jej wykonania3. Decydujące znaczenia ma charakter przedmiotu świadczenia wykonawcy. O ile bowiem na przykład w przypadku wybudowania budynku, przy założeniu prawidłowości opracowania dokumentacji projektowej ryzyko wystąpienia nieprzewidywalnych czynników jest niewielkie, o tyle przy remoncie już istniejącego budynku ryzyko wystąpienia tych czynników zdecydowanie wzrasta. Na marginesie wspomnieć można, że w wyroku SA w Warszawie z 20.1.2016 r.4, podkreślono, że „wykonanie przez wykonawcę robót dodatkowych, których potrzeba wynikła na skutek gorszego niż się spodziewano stanu remontowanego obiektu i wad dokumentacji projektowej nie stanowi zmiany stosunków, o której mowa w art. 632 § 2 KC”. Ustalenie przez strony ryczałtowej formy wynagrodzenia wykonawcy budowlanego w umowie, w której charakter przedmiotu świadczenia nie pozwala na oszacowanie ryzyka wystąpienia konieczności wykonania robót lub poniesienia nakładów niezakładanych na etapie zawierania umowy i kalkulowania wynagrodzenia, skutkuje sporami pomiędzy stronami, które przedłużają czas realizacji inwestycji i często prowadzą do nie wykonania lub nienależytego wykonania umowy. Popularność ryczałtowej formy wynagrodzenia zakładanej w różnego rodzaju wzorcach umownych wynika przede wszystkim z tego, że ten sposób ustalenia wynagrodzenia daje pewność inwestorowi co do kosztów związanych z wykonaniem obiektu budowlanego. Przepisy umowy o dzieło odnoszące się do skutków ustalenia wynagrodzenia w formie ryczałtu w zasadzie wykluczają rozliczenia z tytułu prac dodatkowych, gdyż uzgodnione w formie ryczałtu wynagrodzenie należy się za całość prac, które muszą być wykonane w celu osiągnięcia zamierzonego przez strony rezultatu...