Abstrakt
Przedmiotem artykułu jest analiza, czy przenośny pawilon handlowy stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; PrBudU) lub czy jest także budowlą w rozumieniu art. 1a pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12.1.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej PLokU), podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W ocenie organów przenośny pawilon handlowy nie stanowi przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, gdyż mieści się jedynie w definicji tymczasowego obiektu budowlanego.
Zagadnienia wstępne
Nie budzi wątpliwości ani też nie jest przedmiotem sporów okoliczność, że „przenośny pawilon handlowy” nie jest ani gruntem, ani budynkiem. Wątpliwości powstają w zakresie uznania, czy przenośny pawilon handlowy jest „obiektem budowlanym” w rozumieniu PrBudU, czy też stanowi on „tymczasowy obiekt budowlany”. Przyjęcie, że przedmiotowy pawilon stanowi „tymczasowy obiekt budowlany” będzie oznaczało, że nie istnieje przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Jest to więc zasadniczy czynnik warunkujący zaistnienie zobowiązania podatkowego i powinien zostać rozważony.
Analiza przepisów PLokU i PrBudU
W myśl art. 1a ust. 1 pkt 2 PLokU „budowla” oznacza obiekt budowlany w rozumieniu przepisów PrBudU niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów PrBudU związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z kolei przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 PrBudU, do których wprost odsyła art. 1a ust. 1 pkt 2 PLokU, definiując pojęcie „obiektu budowlanego”, ustawodawca określił, że jest to m.in. budowla stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (art. 3 pkt 1 lit. b), natomiast pod pojęciem „budowli” uznał każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (art. 3 pkt 3). „Urządzenia budowlane” natomiast to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki (art. 3 pkt 9). Definicja „obiektu budowlanego” w prawie budowlanym została skonstruowana przy użyciu pojęć „budynku”, „budowli” i „obiektu małej architektury”. Z brzmienia przepisu art. 3 pkt 1 PrBudU wynika, że wyliczenie to ma charakter wyczerpujący, a zatem każdy obiekt budowlany można zaliczyć do którejś z trzech wymienionych kategorii. W tym sensie odrębną kategorią obiektów budowlanych nie są „tymczasowe obiekty budowlane”. Te ostatnie są bowiem odmianą obiektów budowlanych, wyodrębnioną ze względu na pewne specyficzne cechy, wobec czego również w kategoriach „budynków”, „budowli” czy też „obiektów małej architektury” mogą mieścić się takie, które spełniają te cechy i są tymczasowymi obiektami budowlanymi. Zatem tymczasowe obiekty budowlane są tylko pewną odmianą w zbiorze wszystkich obiektów budowlanych1.
Należy dodać, że zawarta w art. 3 pkt 2 PrBudU definicja budynku zawiera warunek trwałego związania takiego obiektu budowlanego z gruntem, w przeciwieństwie do określonej w art. 3 pkt 5 PrBudU definicji tymczasowego obiektu budowlanego, którym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowej, obiekty kontenerowe. Mimo widocznego braku [...]