Abstrakt

1. W sytuacji, gdy podmiot wnioskujący o wznowienie podaje w swym wniosku jako jedyną podstawę wznowienia taką okoliczność, że w jego ocenie nie brał udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przez niego – ostateczną decyzją administracyjną bez swojej winy, to jest przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 KPA, zaś organ orzekający we wznowieniowym postępowaniu stwierdza, że faktycznie wnioskodawcy nie służy przymiot strony, a zatem prawidłowo wnioskodawca został w zwykłym postępowaniu administracyjnym pominięty – rozstrzygnięcie powinno opierać się na przepisie art. 151 § 1 pkt 1 KPA i sprowadzać się do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej (kwestionowanej we wniosku o wznowienie postępowania) wobec braku podstaw do jej uchylenia ze względu na nieziszczenie się przesłanki określonej w art. 145 § 1 lub art. 145a KPA.
2. Pojawia się w praktyce wątpliwość, na jakim etapie organ właściwy do wznowienia postępowania może (powinien) rozpoznać wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, złożony po wszczęciu postępowania wznowieniowego na wniosek podmiotu posługującego się przesłanką wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 KPA. Co do zasady wniosek organizacji społecznej należy rozpoznać dopiero po stwierdzeniu przez organ, że wymieniona przesłanka wznowieniowa faktycznie wystąpiła, gdyż najczęściej organizacja społeczna występuje wyłącznie w celu realizacji swoich statutowych zamierzeń takich jak np. ochrona środowiska, dbałość o zagwarantowanie praw określonych grup społecznych itp., a nie ochrony interesu wnioskodawcy. Jeżeli jednak organizacja społeczna żąda jednoznacznie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w celu wsparcia wniosku o wznowienie opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 KPA również w takim zakresie, jak przedstawienie okoliczności mających umożliwić dokładniejszą ocenę, iż wnioskujący o wznowienie istotnie powinien być stroną w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją (może to być organizacja mająca za zadanie statutowe obronę praw obywateli), postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej może być wydane jeszcze przed przesądzeniem przez organ kwestii zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 KPA. Dopuszczenie jednak organizacji społecznej do postępowania w takiej sprawie nie powoduje jednak, że z chwilą wydania postanowienia statuującego jej rolę jako podmiotu na prawach strony uprawnia do samodzielnego wniesienia odwołania od decyzji organu administracji publicznej pierwszej instancji stwierdzającego, iż wymieniona przesłanka wznowieniowa nie zaistniała, zaś podmiot wnioskujący o wznowienie odwołania nie złożył.
3. Niezaskarżenie przez wnioskującego o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 KPA orzeczenia wydanego na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 KPA przez podmiot, który wniósł o wznowienie ma ten skutek, że nie kwestionuje on rozstrzygnięcia podmiotu administracji publicznej uznającego brak przesłanki wznowieniowej, a więc w istocie brak przymiotu strony wnioskodawcy. Skoro stosownie do art. 147 KPA wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 KPA „następuje tylko na żądanie strony”, a zatem wyłącznym prawem podmiotu powołującego się na tę przesłankę jest zarówno wystąpienie z odpowiednim wnioskiem o wznowienie, ewentualne cofnięcie takiego wniosku, niezaskarżenie orzeczenia opartego na stwierdzeniu, że przesłanka ta faktycznie nie występuje, czy też wystąpienie na drogę postępowania sądowo-administracyjnego z powołaniem się na tę przesłankę, to żaden inny podmiot i to zarówno będący stroną jak też na prawach strony (organizacja społeczna, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich) nie może samodzielnie zaskarżyć orzeczenia wydanego na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 KPA. Wobec braku woli wnioskującego o wznowienie dalszego procedowania w sprawie wznowienia na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 KPA dopuszczenie możliwości toczenia się dalej postępowania powodowałoby, iż faktycznie byłoby one prowadzone nie na wniosek, lecz z urzędu, wbrew regułom konstytucyjnym wymagającym, aby organy administracji działały praworządnie, z zachowaniem dbałości o zagwarantowanie zaufania do organów władzy publicznej.
Poruszona w niniejszym opracowaniu problematyka pojawiła się w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.3.2012 r., II OSK 57/11