Abstrakt

1. W art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego ustawodawca wprowadził administracyjną karę pieniężną jako konsekwencję (sankcję) kształtującą odpowiedzialność z tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez prawnego zakończenia procesu budowlanego. Jest to kara za niepożądane prawnie zachowanie, to jest tzw. samowolę użytkowania.
2. Przystąpienie do użytkowania można rozumieć tylko jako wystąpienie określonego stanu faktycznego, polegającego na rozpoczęciu korzystania z obiektu lub jego części, w szczególności zgodnie z przepisami rozdziału 6 Prawa budowlanego regulującego kwestie utrzymywania obiektów budowlanych. Samo umożliwienie przez dewelopera wykończenia lokali i w konsekwencji przystąpienia do użytkowania obiektu przez podmioty, z którymi zawarł on akty prawa cywilnego (umowy), nie odpowiada powyższemu stanowi faktycznemu przystąpienia do użytkowania. To przystąpienie do użytkowania, jako zdarzenie sankcjonowane przedmiotową karą pieniężną, musiało przy tym nastąpić w dacie prawnego obowiązywania tej kary. Przepisy, które w literaturze prawniczej określa się jako wprowadzające tzw. delikt administracyjny, powinny być stosowane w odniesieniu do zdarzeń mających miejsce w czasie ich obowiązywania.
3. Nie do pogodzenia z konstytucyjnym rozumieniem prawa jest przerzucenie całej odpowiedzialności na podmiot pozostający poza aparatem administracji publicznej w ten sposób, iż kara pieniężna z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego ma bezwzględne zastosowanie nawet wówczas, gdy wniosek strony o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wobec nieusprawiedliwionej zwłoki organu nie jest załatwiany przez szczególnie długi okres. Ta okoliczność powinna być dokładnie wyjaśniona w sprawie prowadzonej o wymierzenie kary pieniężnej i w przypadku gdy wystąpi przyczynienie się organu do zaistnienia przesłanki wymaganej do zastosowania kary pieniężnej, wobec jego bezczynności, może się okazać wskazane odstąpienie od jej ustalenia.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.12.2009 r., II OSK 1042/09