Abstrakt
Poniższe opracowanie poświęcone jest mobbingowi - nowemu zjawisku w stosunkach pracy (choć mobbing, podobnie jak molestowanie seksualne, występował od dawna w relacjach pracowniczych, a współcześnie został tylko opisany i nazwany przez doktrynę). Intencją Autora jest przedstawienie zagrożeń, jakie niesie ze sobą lekceważenie przez pracodawcę walki z tym zjawiskiem, oraz zaproponowanie praktycznych sposobów wyeliminowania mobbingu z miejsca pracy.
Istota mobbingu
Jak już wspomniano na wstępie, mobbing nie jest zjawiskiem nowym. Z pewnością występował znacznie wcześniej niż analizująca je myśl naukowa. Dopiero jednak w latach 70. ubiegłego wieku w związku z rozwojem psychologii i socjologii pracy zaczęto bliżej przyglądać się konfliktom w miejscu pracy1. Obserwacje i badania, jakie wówczas przeprowadzono, wykazały, że stres powstały u pracownika nie tylko rzutuje negatywnie na jego kwestie osobiste (głównie życie rodzinne), ale przede wszystkim odbija się na jego produktywności. Okazało się, że stres u wielu pracowników powstaje w związku z tak zwaną przemocą psychiczną (mobbingiem) stosowaną wobec nich przez pracodawców, przełożonych i współpracowników. Może ona polegać na wszelkiego rodzaju utrzymującym się przez dłuższy czas bezprawnym, negatywnym oddziaływaniu na drugą osobę zmierzającym do jej poniżenia, ugodzenia w jej godność, wyłączenia ze środowiska zawodowego. W szczególności mobbing mogą powodować zachowania takie m.in. jak: obmawianie, izolowanie, złośliwe wypowiedzi, szykany, intrygi, sadyzm, narzucanie niewykonalnych zadań czy norm czasowych. Skutkiem takich działań jest psychiczne, społeczne, ale często i fizyczne wyniszczenie pracowników.
Istotę mobbingu dobrze oddaje definicja legalna znajdująca się w art. 943 § 2 KP2:
Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. |
Jak już wspomniano, negatywne skutki mobbingu nie dotyczą tylko pracowników. W dużym stopniu odczuwają je także pracodawcy. Brak przeciwdziałania zjawisku mobbingu prowadzi bowiem w ostateczności do obniżenia wydajności pracy, co w konsekwencji pogarsza konkurencyjność pracodawcy-producenta.
Wprowadzenie przepisów antymobbingowych do Kodeksu pracy
Ożywiona dyskusja, jaka od kilku lat toczyła się w środowisku doktryny i praktyków prawa pracy3, wymogi Konstytucji RP oraz niewątpliwy wpływ akcesji do Wspólnoty Europejskiej zaowocowały wprowadzeniem od 1.1.2004 r. do Kodeksu pracy wielu przepisów antydyskryminacyjnych (także dotyczących molestowania [...]