Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest analiza tych zmian wprowadzonych ustawą zmieniającą ustawę o podatku od towarów i usług¹ (dalej: Ustawa nowelizująca), które usunęły istniejące po 1.5.2004 r. niezgodności pomiędzy polskimi przepisami a rozwiązaniami wynikającymi z przepisów wspólnotowych, w szczególności VI Dyrektywą VAT. W drugiej części artykułu przedstawiono kilka przepisów ustawy o VAT, które, moim zdaniem, w dalszym ciągu są niezgodne z prawem wspólnotowym i z całą pewnością będą wymagały zmian w najbliższym czasie.

Bezpośredni skutek dyrektywy

Nowelizacja VATU wprowadziła wiele bardzo pożądanych zmian, z których część wynika z przekonania prawodawcy o braku precyzji istniejących do tej pory przepisów (np. przepisy dotyczące nieodpłatnej dostawy towarów), potrzeby uproszczenia systemu podatku VAT (ograniczenie przypadków, w których podatnik jest obowiązany dokonywać korekty podatku naliczonego przez 5 lub 10 lat), czy zachowanie zasady neutralności VAT (przepisy dotyczące ulgi na złe długi). Znaczną grupę stanowią zmiany, które były konieczne ze względu na ich sprzeczność z rozwiązaniami wspólnotowymi. Istnienie takich sprzeczności jest niewątpliwe, jeżeli weźmiemy pod uwagę, że po 1.5.2004 r. VI Dyrektywa VAT nie była w żaden sposób modyfikowana (poza zmianą dotyczącą miejsca opodatkowania dostawy energii elektrycznej i gazu, co znalazło zresztą odzwierciedlenie w pierwszej z tegorocznych nowelizacji ustawy o VAT). Przyznanie się przez prawodawcę do istnienia przepisów niezgodnych z VI Dyrektywą jest istotne, daje bowiem podatnikom dodatkowe argumenty w sporze z władzami skarbowymi, jeżeli te kwestionowałyby podejście podatnika, które było oparte (lub będzie oparte, jako konsekwencja korekty wcześniejszych rozliczeń) na przepisach wspólnotowych, z którymi dotychczasowe literalne brzmienie polskiej ustawy o VAT było sprzeczne.

Co prawda, doradcy podatkowi wskazywali, że przystąpienie Polski do Wspólnoty oznacza m.in. możliwość powoływania się na przepisy wspólnotowe, o ile polskie przepisy są niezgodne z rozwiązaniami wynikającymi z dyrektyw lub prawa traktatowego i spełnione są przesłanki bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego². Niemniej jednak, podejście władz skarbowych do tej koncepcji jest różne - od pełnej aprobaty całego dorobku prawnego Wspólnoty (łącznie z opiniami Rzeczników Generalnych)³ do jego całkowitego zanegowania⁴.

Ustawa nowelizująca

Podstawa opodatkowania

Przepisem, o którego interpretację najczęściej wnioskowali podatnicy, m.in. ze względu na jego niezgodność z VI Dyrektywą, jest art. 29 ust. 1 VATU. Wątpliwości podatników budziły zasady opodatkowania dotacji. Niejasne [...]