Abstrakt

Wprowadzenie Rynek kapitałowy, jako obszar, w którym odbywa się cyrkulacja pieniądza jest miejscem szczególnie podatnym na nadużycia. Dlatego prawodawca, dążąc do zabezpieczenia interesów jego uczestników, powinien działać wielopłaszczyznowo – taka aktywność powinna być zauważalna nie tylko na etapie tworzenia podstaw i warunków podejmowania oraz wykonywania określonej działalności gospodarczej, ale przede wszystkim na etapie sprawowania publicznej kontroli wypełniania tych wymogów przez poszczególnych przedsiębiorców tak, aby normy prawne statuujące określone zakazy i nakazy nie stanowiły w rzeczywistości martwego, a tym bardziej iluzorycznego zapisu. Potrzebę stałego wzmacniania ram regulacyjnych, ukierunkowanych na gwarantowanie ochrony słabszej stronie uczestników rynku finansowego, uwidaczniają również światowe kryzysy finansowe oraz odsłaniane co jakiś czas afery gospodarcze (finansowe), które zbiorczo można określić jako patologiczne stany dla całego rynku finansowego. Przykładem działań podjętych dotychczas na poziomie UE w tym zakresie była m.in. aktywna działalność legislacyjna prawodawcy europejskiego w dziedzinie rynku finansowego, zapoczątkowana tuż po wystąpieniu kryzysu światowego w 2008 r., w szczególności uchwalenie fundamentalnego z punktu widzenia całego rynku kapitałowego – pakietu regulacyjnego MiFID II1. Celem tej aktywności jest przede wszystkim poprawa funkcjonalności rynku finansowego, poprzez zapewnienie bezpieczeństwa inwestorom (w tym konsumentom), a także odbudowa zaufania inwestorów do instytucji finansowych. 31Alternatywne metody rozwiązywania sporów Alternatywne metody (formy) rozwiązywania sporów (Alternative Dispute Resolution, ADR), jako narzędzia cywilistyczne, są analizowane w doktrynie w znaczeniu szerokim2. L. Morawski wskazuje w tym aspekcie na trzy fundamentalne znaczenia3:– po pierwsze, przez „alternatywne formy rozwiązywania sporów” można rozumieć formy postępowania sądowego, które są alternatywne w stosunku do tradycyjnego postępowania sądowego. W tym znaczeniu alternatywą w stosunku do procesu cywilnego może być postępowanie nieprocesowe (np. postępowanie rejestrowe), a dodatkowo w znaczeniu tym mogą się również zawierać wszelkie postępowania odrębne (np. sprawy z zakresu ochrony konkurencji);– po drugie, pojęcie „alternatywne formy rozwiązywania sporów” może oznaczać te formy sądowego postępowania, które nie mają charakteru adjudykacyjnego, np. postępowanie pojednawcze oraz mediacyjne4;– po trzecie, przez „alternatywne formy rozwiązywania sporów” można rozumieć wszelkie formy pozasądowe funkcjonujące poza sądowym wymiarem sprawiedliwości. Wiążą się one bądź z działalnością orzeczniczą (np. arbitraż) lub oparte są na technikach mediacyjnych lub koncyliacyjnych – do podstawowych metod ADR należy mediacja oraz arbitraż, jednakże w doktrynie do metod tych zaliczane są dodatkowo koncyliacja oraz negocjacje.  Podstawowymi metodami ADR pozostają bez wątpienia mediacja oraz arbitraż. Do metod tych zalicza się dodatkowo koncyliację oraz negocjacje. Znacznie szerzej natomiast metody ADR analizowane są w piśmiennictwie. Przykładowo S. Pieckowski zalicza do nich: miniproces (mini-trial, executive tribunal), opinię eksperta (fact-finding), współczesną obiektywną ocenę sprawy (early neutral evaluation), skoncentrowaną (doradczą) rozprawę (summary jury trial), med-arb (mediation-arbitration), arb-med (arbitration-mediation), radę rozpatrywania sporu (dispute review board), instytucję stałego prearbitra (permanent referee), mediację i arbitraż ostatniej oferty (mediation andlast offer arbitration), arbitraż z ograniczeniem ryzyka (high-low arbitration), rzecznika klientów (ombudsman) oraz ODR (online dispute resolution)5. W dalszej części wywodu przez pojęcie „alternatywne metody...