Zmiana przeznaczenia gruntu leśnego na grunt rolny bez przeprowadzania procedury odlesienia

Nieruchomości | 8/2018
Moduł: nieruchomości, prawo cywilne
Małgorzata Agata Panek
Zmiana przeznaczenia gruntu leśnego na grunt rolny bez przeprowadzania procedury odlesienia

Zmiana gruntu leśnego na użytek rolny wymaga co do zasady dochowania szczegółowej, czasochłonnej procedury, której pierwszym krokiem jest uzyskanie zgody na zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne, drugim zaś wyłączenie gruntu z produkcji leśnej. Pewnym ułatwieniem w tym zakresie jest art. 13 ust. 2 ustawy z 28.9.1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 788 ze zm.; dalej LasU), dopuszczający zmianę przeznaczenia gruntu leśnego w grunt rolny na wniosek właściciela lasu, przy zaistnieniu jego szczególnie uzasadnionych potrzeb. Postępowanie wszczynane we wskazanym trybie zdaje się znacząco ułatwiać oraz przyspieszać procedurę przekwalifikowania gruntu, który po uzyskaniu pozytywnej decyzji przekształceniowej nie wymaga uzyskiwania żadnych dodatkowych decyzji. Może także prowadzić do późniejszego inwestycyjnego wykorzystania gruntów. Pomimo opisanych zalet, zastosowanie art. 13 ust. 2 LasU w praktyce wywołuje znaczące wątpliwości, natomiast liczba gruntów, których przeznaczenie ulega zmianie na jego podstawie jest znikoma. Warto zatem przystąpić do analizy sygnalizowanej normy, biorąc jednocześnie pod uwagę cele ustawy o lasach, a zwłaszcza postulat ich szeroko realizowanej ochrony. Podstawowymi założeniami wynikającymi z LasU są zasada powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymywania, a także konieczność ochrony środowiska naturalnego przed nieuzasadnioną degradacją. Jak wynika z art. 1 LasU, określa ona przede wszystkim zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową, a jej przepisy znajdują zastosowanie do lasów bez względu na formę ich własności (art. 2). Ustawa nakłada na właścicieli obowiązek trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, precyzując jednocześnie najważniejsze związane z tym obowiązki. Wśród nich wymienić należy obowiązek zachowania w lasach roślinności leśnej, ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu, pielęgnowania i ochrony lasu, przebudowy drzewostanu oraz racjonalnego użytkowania lasu (art. 13 ust. 1 LasU). Trwałe utrzymywanie lasów wiąże się m.in. z ograniczaniem dopuszczalności zmiany przeznaczenia gruntu leśnego na użytek rolny. Zmiana ta prowadzi do pozbawienia lasu jego konstytutywnych cech. Z tego również względu może nastąpić wyłącznie w przypadkach wskazanych przez ustawodawcę, które powinny być interpretowane ściśle oraz mieć na względzie wynikające z ustawy ogólne założenia ochrony lasu. Ograniczenia dopuszczalności zmiany lasu w rolę stanowią bez wątpienia przykład ograniczenia wykonywania prawa własności. Ich wprowadzenie do systemu prawnego znajduje jednak uzasadnienie w potrzebie ochrony interesu społecznego1.

Art. 13 LasU [Obowiązki zarządcy i właścicieli]

1. Właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:

1) zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk;

2) ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu;

3) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej;

4) przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3;

5) racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez:

a) pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu,

b) pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego.

2. Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów.

3. W sprawach, o których mowa w ust. 2:

1) w stosunku do lasów stanowiących własność Skarbu Państwa decyzję wydaje dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, na wniosek nadleśniczego;

2) w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa decyzję wydaje starosta na wniosek właściciela lasu.