Wpływ wygaśnięcia roszczeń wierzycieli na hipotekę

Nieruchomości | 2/2020

Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie dotyczącej wypłaty roszczeń z tytułu długu hipotecznego. 

Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie dotyczącej wypłaty roszczeń z tytułu długu hipotecznego. Do sporu na tym tle doszło pomiędzy jednym z wierzycieli, a Skarbem Państwa, który odmawiał wypłaty, powołując się przy tym na brak dochowania terminu przewidzianego na dochodzenie należności.
Sprawa dotyczyła spółdzielni mieszkaniowej, która przestała być wypłacalna i w 2016 r. została rozwiązana. Problemy finansowe podmiotu były związane m.in. z roszczeniami zabezpieczonymi hipoteką na nieruchomościach i lokalach. Co więcej, spółdzielnia – choć była wpisana do sądowego rejestru – po wejściu w życie ustawy z 12.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 1997 r. Nr 121, poz. 769 ze zm.) nie została tam „przeniesiona”, co skutkowało wykreśleniem także z pierwszego rejestru. Co do zasady w takich sytuacjach lokale są przejmowane przez Skarb Państwa, który to ponosi odpowiedzialność także za długi związane z mieszkaniami, ale pod warunkiem, że wierzyciele wniosą o zwrot roszczeń w ciągu roku od momentu, kiedy to państwo przejęło daną nieruchomość. W omawianym przypadku jeden z wierzycieli zgłosił się ze swoim roszczeniem ponad rok po tym, jak Skarb Państwa przejął pospółdzielcze mienie. Mężczyzna usiłował dochodzić swoich roszczeń przed sądami, ale te odmawiały prawa do odzyskania długu wskazując, że nie dochował on terminu przewidzianego przepisami. Skarżący próbował także odzyskać pieniądze w ramach wypłaty zabezpieczenia hipotecznego. W tym celu żądał uzgodnienia treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, co miało się przejawiać dokonaniem wpisu do owych ksiąg jego osoby, jako właściciela gruntów wcześniej będących w posiadaniu rozwiązanej spółdzielni mieszkaniowej, obciążonych na jego rzecz hipoteką. Sąd okręgowy oddalił powództwo, ale zwrócił się także do SN z wnioskiem o rozwiązanie dwóch zagadnień prawnych. Czy wygaśnięcie roszczenia w rozumieniu art. 9 ust. 2c ustawy z 20.8.1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 1997 r., Nr 121, poz. 770 ze zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 3 ustawy z 28.11.2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1924) oznacza wygaśnięcie roszczeń również w stosunku do dłużników rzeczowych? W przypadku uzyskania negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, sąd chciał również wiedzieć, czy wniesienie powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 10 ust. 1 ustawy z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wpływa na bieg 10-letniego terminu wygaśnięcia hipoteki wykreślonej bez ważnej podstawy prawnej, wynikającego z art. 95 ww. ustawy? SN w uchwale z 12.12.2019 r. (III CZP 49/19) odpowiedział twierdząco na pierwsze z zadanych pytań („Wygaśnięcie roszczeń wierzycieli na podstawie art. 9 ust. 2c ustawy z 20.8.1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), pociąga za sobą wygaśnięcie hipotek zabezpieczających ich wierzytelności”) i w związku z powyższym odmówił podjęcia uchwały w pozostałym zakresie.