Spółdzielnia nie musi zawsze płacić za sprawę w sądzie

Nieruchomości | Październik 2012

Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z 27.7.2012 r. (P 8/12) orzekł, że przepis, zgodnie z którym spółdzielnie mieszkaniowe płaciły koszty sądowe niezależnie od tego, czy wygrały sprawę, jest niezgodny z Konstytucją. Według tego orzeczenia, teraz opłaty poniesie strona, która przegra w sądzie.

Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z 27.7.2012 r. (P 8/12) orzekł, że przepis, zgodnie z którym spółdzielnie mieszkaniowe płaciły koszty sądowe niezależnie od tego, czy wygrały sprawę, jest niezgodny z Konstytucją. Według tego orzeczenia, teraz opłaty poniesie strona, która przegra w sądzie.

Rozpatrywana przez TK kwestia dotyczyła sprawy o przywłaszczenie spółdzielczego mieszkania, będącego w zasobach warszawskiej spółdzielni, będącej w stanie upadłości. Małżeństwo zajmujące lokal, wniosło do sądu okręgowego pozew o zobowiązanie Syndyka do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na ich rzecz odrębnej własności lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym. Syndyk wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu uzasadniając, że żądanie małżeństwa jest niezasadne, ponieważ nie spłaciło ono całości wymaganego wkładu budowlanego.

Wątpliwości sądu okręgowego wzbudził art. 491 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ustanawiający zwolnienie strony inicjującej postępowanie sądowe z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od pozwu, z jednoczesnym obciążeniem strony pozwanej obowiązkiem uiszczenia tej opłaty oraz pozostałych kosztów postępowania sądowego w każdej sprawie niezależnie od jej wyniku. Sąd zwrócił się zatem do TK z pytaniem prawnym w przedmiotowym zakresie.

Trybunał orzekł, że przywołany przez sąd przepis jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ może mieć negatywny wpływ na prawo spółdzielni do przedstawienia swojego stanowiska przed sądem. Mogą one bowiem, w obawie o konsekwencje w postaci konieczności poniesienia kosztów procesowych, zrezygnować z wnoszenia wniosków dowodowych o powołanie biegłych lub środków zaskarżenia. Przepis ma także negatywne skutki dla majątku spółdzielni, który jest prywatnym majątkiem jej członków. Co więcej, przedmiotowy przepis sprawia, że, osoba ubiegająca się o wyodrębnienie lokalu nie ponosi odpowiedzialności nawet, gdy nadużywa prawa do złożenia powództwa przeciwko spółdzielni. TK stwierdził, że dysproporcja praw stron postępowania w postaci konieczności ponoszenia kosztów zawsze przez jedną stronę, niezależnie, czy wyrok jest dla niej obciążający, jest niesprawiedliwa.

Obecnie w Sejmie znajduje się projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, według którego kwestionowana zasada ponoszenia kosztów przez spółdzielnie mieszkaniowe pozostaje bez zmian. Niekonstytucyjne zdanie drugie art. 491 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych straci moc z dniem wejścia w życie orzeczenia TK.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna