Położenie i obszar nieruchomości a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych - cz. I

Położenie i obszar nieruchomości a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych - cz. I

Nieruchomości | 7/2000
Moduł: nieruchomości
Maria Boratyńska

“Tworząc rękojmię wiary publicznej, prawo sankcjonuje bezprawie w interesie ładu prawnego”, W. Prądzyński, Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, Przegląd Notarialny IX-X/1948.

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, jedyne w naszym systemie prawnym domniemanie nieusuwalne, stanowi jeden z wyjątków od zasady, że nikt nie może przenieść na inną osobę praw, których nie posiada sam. Dając priorytet formalnoprawnemu stanowi nieruchomości, wynikającemu z wpisów w księdze wieczystej, nad jej stanem materialnoprawnym, będącym rezultatem rzeczywiście zdziałanych czynności prawnych oraz innych zdarzeń prawnych, które faktycznie nastąpiły - rękojmia osłania będącą w dobrej wierze osobę, która poprzez czynność prawną odpłatną nabyła prawo rzeczowe (w szczególności własność) od zbywcy figurującego w księdze wieczystej jako uprawniony - mimo że w istocie uprawniony on nie był (art. 5 i 6 ustawy z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm.; dalej KWU). Rękojmia chroni zaufanie do ksiąg wieczystych jako do wiarygodnego, publicznego rejestru nieruchomości. Skoro ustawa powiada, że odnośnie stanu prawnego nieruchomości wymagana zapobiegliwość obywatela wyczerpuje się w zbadaniu treści właściwej księgi wieczystej (chyba, że obywatel skądinąd wiedział, że księga nie odzwierciedla aktualnego stanu prawnego lub że jego niewiedza w tym względzie wynikła z niedbalstwa - art. 6 ust. 1 i 2 KWU), to konsekwentnie pozwala mu nabyć prawo rzeczowe, pomimo iż formalnie uprawnionemu zbywcy naprawdę ono nie przysługiwało.