Kontrowersje związane z definicją budowli w podatku VAT – glosa

Kontrowersje związane z definicją budowli w podatku VAT – glosa

Nieruchomości | Październik 2012
Moduł: nieruchomości
Grzegorz Kaptur

Sprzedaż działki gruntu, ogrodzonej siatką na słupkach betonowych z oczywistych względów nie można traktować jako dostawy budowli w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT. Sensem ekonomicznym tej czynności jest przecież sprzedaż gruntu, a nie ogrodzenia. Siatka ogrodzeniowa, jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, nie pełni samodzielnych funkcji budowlanych. Jej celem jest wydzielenie granic działki i jej zabezpieczenie.

Wyrok NSA z 17.4.2012 r., I FSK 918/11

Wydawało się, iż okres kilku lat, jakie minęły od wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy VAT, tj. od 1 maja 2004 r., umożliwił rozwiązanie zdecydowanej większości typowych problemów związanych z opodatkowaniem dostawy zabudowanej nieruchomości. Było ich wiele – wystarczy wspomnieć o problemach z klasyfikacją dla potrzeb VATU prawa użytkowania wieczystego gruntu czy udziału we współwłasności nieruchomości. Tym bardziej zdziwienie może budzić interpretacja przepisów VAT zaproponowana w komentowanym orzeczeniu NSA.

Dla porządku przypomnijmy obowiązujące regulacje dotyczące obrotu zabudowanymi nieruchomościami, oraz ich dotychczasową interpretacje. Absolutnie kluczowy dla opodatkowania podatkiem VAT nieruchomości zabudowanych jest art. 29 ust. 5 VATU, zgodnie z którym w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Regulacja ta oznacza, że do dostawy gruntu stosuje się taką samą stawkę podatku VAT jak dla dostawy znajdujących się na nim budynków, budowli lub ich części trwale związanych z gruntem. Również jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku VAT, zwolnienie to dotyczy dostawy gruntu, na którym obiekty te są posadowione. Zatem aby stwierdzić, czy dostawa danej nieruchomości będzie opodatkowana, czy też będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT niezbędne jest ustalenie, czy jest ona zabudowana, czyli czy znajdują się na niej obiekty spełniające kryteria wskazane w art. 29 ust. 5 VATU – budynki budowle lub ich części trwale związane z gruntem. Dotychczasowa praktyka stosowania przepisu art. 29 ust. 5 VATU tak przez organy podatkowe, jak orzecznictwo sądów administracyjnych, pozwalały przyjąć następujące założenia dotyczące dostawy gruntu związanego z znajdującymi się na nich budynkami lub budowlami:

1. grunt związany z tymi obiektami podlegał opodatkowaniu na takich zasadach jak znajdujące się na nim budynki, budowle lub ich części. Przy czym dla zastosowania ww. przepisu nie miały znaczenia charakter lub funkcja spełniana przez te obiekty. Nie miał znacznie również stosunek powierzchni gruntu do powierzchni znajdujących się na nim budynków lub budowli;

2. z uwzględnieniem uwag wskazanych w pkt 1, w przypadku dostawy gruntu zbudowanego kilkoma obiektami budynkami i budowlami, przedmiotem dostawy był każdy z ww. obiektów odrębnie, a w przypadku pojawienia się różnic w ich opodatkowaniu podatkiem VAT na podatniku spoczywał obowiązek odpowiedniego przyporządkowania gruntu do każdego z tych obiektów;

3. wobec braku w VATU definicji budynku i budowali należało się posługiwać odpowiednio definicjami zawartymi w ustawie z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; dalej PrBudU). Przepisy te definiują budynek w art. 3 pkt 2 ustawy jako obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy budowla to każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, tunele, estakady, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Jako przykłady zastosowania wskazanej powyżej interpretacji przepisów VATU można przywołać dwa orzeczenia sądów administracyjnych. W wyroku z 8.9.2010 r. (I SA/Wr 811/10) WSA odpowiedział na pytanie – w jaki sposób opodatkować podatkiem VAT oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie oraz sprzedaż części śmietnika, która jest trwale połączona z gruntem i stanowi jego część składową? Zdaniem Sądu, iż skoro budynek spełnia wymogi uznania go za towar używany i na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 VATU jego sprzedaż podlega zwolnieniu od podatku wówczas zwolnienie ma zastosowanie w stosunku do pełnej wartości transakcji. Nie ma przy tym znaczenia, jaka jest wartość gruntu w proporcji do wartości samego budynku, bowiem o stawce podatku decydować będzie status samego budynku lub budowli, nie zaś gruntu. Z kolei w [...]