Ile za informacje z zasobu geodezyjnego i kartograficznego?

Nieruchomości | 12/2013
Moduł: nieruchomości
Katarzyna Opęchowska

Wyrokiem z 25.6.2013 r. (K 30/12) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Trybunał postanowił, iż zakwestionowany przepis utraci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od ogłoszenia wyroku. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wy­pisów z operatu ewidencyjnego z 19.2.2004 r. będzie obowiązywało do 11.7.2014 r.

Zakwestionowany przepis to delegacja ustawowa, stanowiąca podstawę do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia określającego wysokość opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i uzgadnianiem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz związane z prowadzeniem krajowego systemu informacji o terenie, za udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego.

We wskazanym wyroku Trybunał stwierdził, iż „opłaty za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, uzgadnianiem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz związane z prowadzeniem krajowego systemu informacji o terenie, opłaty za udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego mają charakter danin publicznych w rozumieniu art. 217 Konstytucji”. Trybunał uznał także, iż „art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b prawa geodezyjnego jest niezgodny z art. 217 Konstytucji przez to, że nie reguluje wszystkich elementów stosunku daninowego”. TK wskazał, iż zakwestionowany przepis „jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że pozostawia organom władzy wykonawczej pełną swobodę decyzyjną w zakresie kształtowania wysokości opłat oraz metodologii ich obliczania”. Utrata mocy obowiązującej zakwestionowanej delegacji powoduje utratę mocy obowiązującej rozporządzenia wykonawczego. Dlatego też z uwagi na konieczność zapewnienia ciągłości poboru opłat Trybunał zdecydował się odroczyć utratę mocy tego przepisu. Najnowszy projekt założeń do projektu nowelizacji dostępny na stronie Rządowego Centrum Legislacji i Głównego Geodety Kraju (wersja opublikowana w październiku 2013 r.), w zakresie odnoszącym się do opłat za udostępnianie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przewiduje, że uprawnienia podmiotu co do zakresu wykorzystywania udostępnionych mu, odpłatnie bądź nieodpłatnie, zbiorów danych lub innych materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego będzie określała licencja nadawana przez organ wydający te materiały. Nieodpłatnie będą udostępnianie w formie elektronicznej wszystkim zainteresowanym zbiory danych państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju, państwowego rejestru nazw geograficznych, z bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, oraz dotyczących numerycznego modelu terenu o interwale siatki co najmniej 100 m. Nieodpłatny dostęp do zbiorów danych zasobu w formie elektronicznej będzie przysługiwał m.in. na cele edukacyjne jednostek oświaty, szkół wyższych, na cele badań naukowych i prac rozwojowych. Określone zostaną podstawowe stawki opłat lub zasady ich ustalenia, które będą pobierane m.in. za udostępnianie oraz udzielenie licencji na przetwarzanie danych EGiB, danych GESUT, danych rejestru cen i wartości nieruchomości, zobrazowań lotniczych i satelitarnych, ortofotomapy, standardowych opracowań kartograficznych, za sporządzanie i udostępnianie wypisów i wyrysów z operatu EGiB. Ustawa będzie określała stawki opłat za rozliczeniowe porcje danych w postaci elektronicznej oraz za jednostki rozliczeniowe materiałów w postaci nieelektronicznej. Opłata będzie iloczynem stawki podstawowej, ilości jednostek rozliczeniowych i współczynników korygujących. Minimalna opłata pobierana za udostępnianie zbiorów nie będzie niższa niż 30 zł. Wysokość współczynników korygujących będzie uzależniona m.in. od:
1. celu wykorzystania danych lub materiałów, 2. liczby jednostek rozliczeniowych, 3. sposobu udostępniania danych i materiałów w formie elektronicznej.
Przewiduje się określenie stawek opłat za licencję upoważniającą do pobierania danych za pomocą usług sieciowych w określonych odstępach czasu oraz w określonym zakresie. Wtedy opłata będzie uwarunkowana czasem, na jaki udzielono licencji, rodzaju danych i materiałów, ich ilości oraz celu ich przetwarzania, przy czym opłaty za udostępnianie za pomocą usług sieciowych będą niższe niż w przypadku udostępniania w inny sposób. Należność ma być uiszczana przed udostępnieniem na podstawie tzw. „Dokumentu obliczenia opłaty”, a w razie jej kwestionowania organ wyda decyzję administracyjną. Przygotowany załącznik do projektu założeń określa maksymalne przewidywane stawki opłat. W zakresie dotyczącym rzeczoznawców majątkowych przy informacjach z rejestru cen i wartości nieruchomości, jednostką podstawową ma być nieruchomość. Maksymalna stawka opłaty za nieruchomość będzie wynosiła 8 zł. Uwzględniając współczynnik korygujący o wartości 0,5 przewidziany dla celu wykonania wyceny nieruchomości, opłata za nieruchomość będzie wynosiła 4 zł. Na tym etapie prac legislacyjnych nie ma pewności czy opłata 4 zł za nieruchomość zawsze będzie opłatą ostateczną i najniższą. Jeżeli zbiór danych lub innych materiałów z zasobu będzie mógł być udostępniony na więcej niż jeden cel, to opłata zostanie określona na podstawie najwyższego współczynnika korygującego spośród każdego z możliwych celów. Jednocześnie w wyjątkowych przypadkach współczynnik korygujący ze względu na cel wykorzystania będzie mniejszy niż 1,0 i takim przykładem współczynnika (o wartości 0,5) ma być udostępnienie danych z rejestru cen i wartości nieruchomości rzeczoznawcom majątkowym w celu wykonania wyceny. Na tym etapie prac legislacyjnych wydaje się, że unormowanie dotyczące współczynnika określonego dla celu wykonania wyceny będzie szczególnym w stosunku do regulacji dotyczącej współczynnika określonego na potrzeby działalności gospodarczej. Niezależnie od powyższego wskazać należy na potencjalną trudność dotyczącą ustalania opłaty, gdy dostęp do danych jednego aktu notarialnego nie będzie jednoznaczny z dostępem do danych jednej nieruchomości. W projekcie nie sposób doszukać się szczegółowego odniesienia do opłaty z tytułu korzystania przez rzeczoznawców z informacji z rejestru cen i wartości w zależności od sposobu udostępniania danych i materiałów, a także w zależności od pobierania danych za pomocą usług sieciowych w określonych odstępach czasu. Nowa opłata będzie dotyczyła udostępnienia informacji tylko z rejestru cen i wartości. W omawianym projekcie założeń przykładowo brak jest informacji, co do proponowanych rozwiązań w zakresie opłat (lub zwolnień z takich opłat) za możliwość dostępu rzeczoznawców majątkowych do dowodów zmian, w tym aktów notarialnych. Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w wystąpieniu do Głównego Geodety Kraju z 29.7.2013 r. postulowała zwolnienie z opłat za udostępnienie informacji i materiałów w sytuacji, gdy rzeczoznawcy sporządzają operaty jako biegli na potrzeby postępowań administracyjnych. Taka propozycja odpowiada dotychczas obowiązującym zasadom poboru opłaty skarbowej za informacje udostępniane przez naczelników urzędów skarbowych. Proponowany przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych zapis korelowałby także z zamysłem projektodawcy, by nieodpłatnie przekazywać dane oraz materiały z zasobu wykonawcom prac geodezyjnych i kartograficznych w przypadku wykonywania przez nich prac na zamówienie organów administracji geodezyjnej i kartograficznej lub Głównego Geodety Kraju, w związku z realizacją przez te organy zadań określonych w ustawie. Więcej informacji na ten temat zostało zamieszczonych na stronie internetowej Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych (www.pfsrm.pl). Katarzyna Opęchowska - Zespół Prawny PFSRM