Dziedziczenie mieszkań spółdzielczych

Dziedziczenie mieszkań spółdzielczych

Nieruchomości | 9/2000
Moduł: nieruchomości
Lesław Myczkowski

Brak limitów czasowych i wszelkich sankcji za niedokonanie tzw. czynności zachowawczych może doprowadzić do tego, iż spadkobiercy nie podejmą żadnych działań zmierzających do wykazania swych praw i nawiązania więzi członkowskiej, względnie będą je odkładać ad calendas graecas.

Spółdzielczy stosunek mieszkaniowy charakteryzuje się ścisłym związkiem pomiędzy korporacyjnym stosunkiem członkostwa w spółdzielni, a majątkowymi uprawnieniami lokalowymi, które są od niego pochodne. Prawo spółdzielcze wyklucza przyznanie uprawnień lokalowych (przydział lokalu lub domu jednorodzinnego) osobie nie będącej członkiem. Gdyby taki przydział omyłkowo wydano, będzie on uznany za bezwzględnie nieważny. Zrodzone z ważnego przydziału prawo do lokalu może jednak - w drodze wyjątku od zasady - przejściowo istnieć bez powiązania z określonym członkostwem. To ustępstwo czyni ustawa dla ochrony praw osób bliskich, które dziedziczą własnościowe prawo do lokalu (mieszkalnego lub użytkowego), jednak obliguje spadkobierców do dokonania tzw. czynności zachowawczych, które mają prowadzić do przywrócenia związku z członkostwem. Dotychczasowe rozwiązanie prawne w tej materii było (zdaniem większości) zbyt surowe, gdyż przewidywało wygaśnięcie prawa do lokalu własnościowego w razie uchybienia terminów do dokonania czynności zachowawczych. W związku z tym sprawa została rozpatrzona w roku 1999 najpierw przez Trybunał Konstytucyjny, a następnie przez Sejm RP. Trybunał w wyroku z 25.2.1999 r. stwierdził utratę mocy obowiązującej § 3 art. 228 Prawa spółdzielczego, zaś Sejm RP w 21.10.1999 r. dokonał całkowitej zmiany tego przepisu. Artykuł omawia problematykę dziedziczenia w aspekcie zasad prawa spółdzielczego, przedstawia formy, w jakich obecnie zaspokajane są potrzeby mieszkaniowe członków i które z nich mogą być przedmiotem dziedziczenia, wskazując na problemy związane ze zmianami ustawy, wraz z propozycjami ich rozwiązywania.