Próba podważenia włączenia obiektu do ewidencji zabytków

A A A

Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z 23.7.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 710, dalej: OchrZabU) i § 15 ust. 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26.5.2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 56) zawiadomił spółkę kolejową o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku zespołu linii kolejowej przebiegającej przez województwo lubuskie. Powstała w latach 1880–1918 linia, jest co do zasady zespołem różnych, ale powiązanych technicznie i funkcjonalnie obiektów, wytworzonych przez człowieka posiadających unikalną wartość, o której mowa w art. 3 pkt 1 OchrZabU. Powyższe zostało potwierdzone w szczególności w karcie ewidencyjnej opracowanej m.in. przez specjalistę z dziedziny zabytków techniki.


Spółka zaskarżyła wspomnianą czynność konserwatora, domagając się uznania bezskuteczności wydanego aktu i uznania, że wskazany zespół linii kolejowej nie podlega wpisowi do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków. Skarżąca zarzucała konserwatorowi, że ten nie zawiadomił jej o podejmowanych czynnościach przed dokonaniem wpisu do rejestru zabytków. W ocenie spółki to istotnie wpłynęło na błędną ocenę stanu faktycznego. Dodatkowo strona skarżąca zarzucała konserwatorowi brak należytego sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej są wyczerpujące oraz zgodne ze stanem faktycznym. W jej opinii chociażby użyte przez organ nazewnictwo „zespół linii kolejowej” nie pozwala w sposób jednoznaczny na identyfikację wszystkich obiektów i ewentualną kwalifikację ich jako zabytków, a co za tym idzie, niemożliwe jest odczytanie z karty ewidencyjnej zabytku granicy terenu wpisanego do ewidencji.

Spółka wskazywała także na to, że karta ewidencyjna zawiera wiele błędów i niezgodności ze stanem faktycznym, nie potwierdza poprawnie przeprowadzonej inwentaryzacji ani w zakresie obiektów inżynieryjnych, ani przejazdów kolejowo-drogowych, ani samych torów. Brak jest możliwości stwierdzenia, jakie okoliczności przemawiają za objęciem tego terenu i obiektów kartą ewidencyjną zabytku i dlaczego bliżej nie określony zespół linii uznano za zabytki i dlaczego mają być chronione. Za podstawowy błąd strona uznała przypisanie wszelkich zabudowań sąsiadujących z linia kolejową do linii kolejowej, co – jej zdaniem – jest sprzeczne z ustawą o transporcie kolejowym.

W myśl obowiązujących przepisów i orzecznictwa sporządzenie, a także włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku, może zostać ujęty w ewidencji. Tymczasem w ocenie spółki przedstawiona przez organ karta ewidencyjna zabytku – poza opisem historii linii – nie ujawniła, które elementy infrastruktury składające się na ową linię kolejową mogłyby stanowić o wartości zabytkowej i przedstawiają wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Wobec braku właściwej inwentaryzacji i wyczerpujących charakterystyk obiektów, organ nieprawidłowo zakwalifikował poszczególne składniki linii kolejowej, które w rzeczywistości nie spełniają kryteriów ustawowych wartości zabytkowej. Ponadto spółka wskazywała, że tereny linii kolejowych są terenami zamkniętymi, a ona jako zarządca tych nieruchomości nie była powiadamiana o jakichkolwiek wizjach lokalnych, czy oględzinach.

Argumentując za swoim stanowiskiem strona skarżąca twierdziła także, iż działanie konserwatora narusza jej uzasadniony interes. Obciąża bowiem zarządcę linii szeregiem obowiązków pozostających w sprzeczności z innymi ciążącymi na nim obowiązkami w zakresie utrzymania infrastruktury kolejowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego, wynikających z obowiązujących przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 21.10.2021 r. (II SA/Go 725/21) oddalił skargę. W jego opinii z treści dokumentów uzasadniających dokonanie kwestionowanej przez spółkę czynności niezbicie wynika, że przedmiotowa linia kolejowa spełnia kryteria wskazane w art. 3 pkt 1 OchrZabU. Sąd zauważył, że ze skargi wynika, iż w gruncie rzeczy zastrzeżenia stawiane zaskarżonej czynności dotyczą nie tyle zasady sporu (włączenia obiektu do ewidencji), co identyfikacji przedmiotu czynności czyli tego, które z obiektów składających się na linię kolejową są zabytkiem. Sąd nie miał także zastrzeżeń, co do sposobu przygotowania karty ewidencyjnej. Oceniając czynność (wraz z załącznikami) wskazał, że w pełni odpowiada ona wskazanym wymogom. Elementy, których uwzględnienia domaga się spółka, nie są wymagane przez obowiązujące przepisy prawa. Ewidencja ta nie jest bowiem uznawana za instrument prawny ochrony zabytków, ale instrument szczególny, bo niewymieniony wśród form ochrony zabytków określonych przepisem art. 7 OchrZabU i niewywołujący wobec właściciela lub innego podmiotu posiadającego tytuł prawny do nieruchomości lub innych rzeczy objętych ewidencją bezpośrednich skutków prawnych wpływających lub ograniczających władanie i korzystanie z praw rzeczowych. Celem sporządzenia karty ewidencyjnej jest jedynie udokumentowanie i rozpoznanie zasobu zabytków na terenie danego województwa. Wpisy dokonywane w tej ewidencji są dopiero podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiatu i gminy (art. 21 OchrZabU). Wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie wywołuje zatem skutków prawnych wobec spółki w rozumieniu ograniczeń w prawie do obiektów objętych ewidencją. Rodzi natomiast obowiązki informacyjne.

Sąd wskazał, że dopiero na późniejszym etapie działania związanego z formalnym rejestrowaniem zabytku powinna zostać zrealizowana dokładniejsza identyfikacja obiektu, w której konieczne będzie rozpoznanie i opisanie również kategorii prawnorzeczowych, w tym np. działek ewidencyjnych, granic itp.


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Próba podważenia włączenia obiektu do ewidencji zabytków
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny