Fundamentalna zasada prawa cywilnego w orzeczeniu SN

A A A

Sąd Najwyższy w wyroku z 7.10.2011 r. potwierdził, iż dla ważności czynności prawnej, przez którą dochodzi do przysporzenia majątkowego, niezbędne jest istnienie przyczyny uzasadniającej to przysporzenie. Tym samym sąd pokreślił jedną z podstawowych zasad prawa cywilnego (II CSK 670/10).

 

Orzeczenie jest konsekwencją poniższego stanu faktycznego. Miasto Stargard Szczeciński na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami złożyło pozew przeciwko mieszkance miasta Czesławie C., o stwierdzenie nieważności umowy rozporządzającej prawem użytkowania wieczystego z tego powodu, że jako użytkownik wieczysty nie zabudowała nieruchomości w ustalonym terminie. Z kolei pozwana tego samego dnia przeniosła prawo użytkowania wieczystego na znajomego Wiesława K., który w zamian zwolnił ją z 350 000 zł długu. Następnie nabywca wniósł prawo użytkowania wieczystego do nowo zawiązanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W konsekwencji tych zdarzeń miasto złożyło kolejny pozew, w którym domagało się unieważnienia obu tych umów, wskazując na pozorność transakcji. Należy nadmienić, iż wcześniejszy pozew o rozwiązanie użytkowania sąd oddalił, gdyż Czesława C. nie była już użytkownikiem wieczystym działek.

 

W ocenie sądu okręgowego w niniejszej sprawie nie zachodziła pozorność czynności prawnej, jednakże z uwagi na art. 109 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym gminie przysługiwało prawo pierwokupu, umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego była nieważna. Z kolei sąd apelacyjny uznał, iż wprawdzie pomiędzy Wiesławem K. a Czesławą C. nie było umowy pożyczki, ale strony umowy miały wolę rozporządzenia nieruchomością. Natomiast prawo pierwokupu dotyczy tylko sprzedaży, a miasto nie wykazało, by chodziło tu o sprzedaż. Skoro zaś pierwsza umowa była ważna, to druga też. Sąd Najwyższy uznał, że stanowisko przedstawione przez sąd drugiej instancji jest błędne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. SN zauważył, iż pierwsza umowa zawierała dwa oświadczenia: o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego oraz o zwolnieniu zbywającej użytkowanie z długu, z tym że zarówno sąd okręgowy, jak i sąd apelacyjny ustaliły, iż pożyczki nie było. Skoro pomiędzy stronami nie doszło wcześniej do zawarcia umowy pożyczki, należy przyjąć, iż dług nie istniał. Z tego względu nie istniała również przyczyna uzasadniająca dokonanie umowy przenoszącej użytkowanie wieczyste. Z kolei dla ważności czynności prawnej, powodującej przysporzenie majątkowe, niezbędna jest przyczyna uzasadniająca to przysporzenie. Może być nią darowizna czy zwolnienie z długu, ale w tej umowie nie mówi się o darowiźnie i nie stwierdzono też długu.

 

Źródło: Rzeczpospolita

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Fundamentalna zasada prawa cywilnego w orzeczeniu SN
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny