Bez zasad współżycia społecznego

A A A

W wyroku z 3.8.2006 r. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd nie może żądań dotyczących ustalenia istnienia lub nieistnienia praw rzeczowych takich jak własność, użytkowanie wieczyste czy hipoteka, oceniać przez pryzmat zasad współżycia społecznego.

 

Wyrok zapadł w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W pozwie wniesionym na zasadzie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, obecna właścicielka nieruchomości, domagała się wykreślenia z księgi wieczystej hipoteki wpisanej na rzecz Banku Pekao SA, twierdząc, że hipoteka ta nie istnieje. Przedmiotowa hipoteka została wpisana w 2000 r. na wniosek poprzedniego właściciela - przedsiębiorstwa rolniczego spółki z o.o. na zabezpieczenie kredytu w wysokości 1 mln 25 tys. zł. Spółka, której prezesem był wówczas brat obecnej właścicielki nieruchomości, sprzedała tę nieruchomość w styczniu 2001 r. aktem notarialnym za 1 mln 10 tys. zł. Następnego dnia nabywcy nieruchomości sprzedali ją, już za 3 mln zł, obecnej właścicielce. W aktach notarialnych znalazło się stwierdzenie, że dział IV księgi, tj. ten, w którym wpisuje się hipoteki, jest wolny od wpisów. Obie umowy zostały przez sądy uznane za bezwzględnie nieważne z uwagi na naruszenie prawa pierwokupu Agencji Własności Rolnej, od której w 1997 r. nieruchomość została nabyta. Do takich samych umów, między tymi samymi stronami i za taką samą cenę, doszło jednak w 2003 r. po upływie okresu, w którym Agencji przysługiwało prawo pierwokupu. Tym razem w aktach notarialnych znalazła się wzmianka o wpisie hipoteki na rzecz Pekao SA. W 2004 r. obecna właścicielka wystąpiła do sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej przez wykreślenie hipoteki. Twierdziła, że hipoteka jest nieważna z powodu niedopełnienia warunków formalnych. Wpisano ją na początku 2000 r. na podstawie dokumentów bankowych, a nie na podstawie oświadczenia właściciela o ustanowieniu hipoteki złożonego w formie aktu notarialnego.

 

Sąd I instancji oddalił żądanie właścicielki, a sąd II instancji - jej apelację, i to bez rozważania zarzutów co do meritum. Jako podstawę takiego rozstrzygnięcia wskazał art. 5 KC, uznając, że żądanie właścicielki sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego. Taką ocenę zdaniem sądu uzasadniał m.in. fakt, że powódka będąca członkiem rady nadzorczej poprzedniego właściciela i orientująca się w obrocie nieruchomościami, powinna już wówczas kwestionować wpis hipoteki. Skoro zaś, kupując nieruchomość, wiedziała, że ciąży na niej hipoteka, teraz nie powinna kwestionować jej ważności.

 

SN uchylił ten wyrok, uznając, że w niniejszej sprawie art. 5 KC zastosowany został w sposób niewłaściwy. W ocenie SN, art. 5 KC jest przepisem materialnoprawnym. Może być stosowany w sprawach, w których chodzi o wykonywanie prawa czy korzystanie z niego. Nie wchodzi w rachubę w sprawach o ustalenie prawa, bo w takich sprawach przeciwnik nic nie świadczy. Powództwo o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest właśnie szczególną odmianą takiej sprawy. SN przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd musi tym razem ustosunkować się do meritum zarzutów właścicielki (IV CKS 113/06).

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Bez zasad współżycia społecznego
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny