Zarzut przedawnienia – nadużycie prawa

Wyrok SN z 25.11.2010 r., III CSK 16/10

Monitor Prawniczy | 22/2011
Moduł: prawo cywilne

Podniesienie zarzutu przedawnienia może być uznane za nadużycie prawa także w razie opóźnienia w dochodzeniu roszczenia spowodowanego przyczynami niezależnymi od obu stron.

Wyrok SN z 25.11.2010 r., III CSK 16/10

Z uzasadnienia:

Centrum Ś. w pozwie z 30.9.2008 r. wniosło o zasądzenie na jego rzecz od Narodowego Funduszu Zdrowia – Oddziału Wojewódzkiego w K. kwoty 495 637,98 zł z ustawowymi odsetkami tytułem równowartości wydatków poczynionych na wypłatę podwyżek pracownikom na podstawie art. 4a ustawy z 16.12.1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.; dalej jako: NegSysKsztWynagrU).

Pozwany zgłosił zarzut przedawnienia. W ocenie strony powodowej podniesienie tego zarzutu stanowiło nadużycie prawa.

Wyrokiem z 16.4.2009 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Sąd ten ustalił, że związane w wykonaniem ustawy z 16.12.1994 r. wydatki strony powodowej wyniosły, mimo podejmowanych przez nią działań zmierzających do neutralizacji wzrostu kosztów wynagrodzenia pracowników, 495 637,98 zł. Strona powodowa pismem z 12.7.2006 r. wezwała pozwanego do zapłaty wypłaconej pracownikom kwoty z tytułu podwyżek wynagrodzeń, a w złożonym w Sądzie Rejonowym wniosku z 26.4.2007 r. – do próby ugodowej. Wezwania te nie odniosły jednak zamierzonego skutku.

Sąd Okręgowy, uznając roszczenia strony powodowej za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i tym samym za przedawniające się z upływem 3 lat (art. 118 KC) podzielił zarzut pozwanego o przedawnieniu się tych roszczeń. Roszczenie o zapłatę równowartości wydatków poniesionych na wypłatę podwyżek wynagrodzeń pracowników w roku 2001 uległo przedawnieniu w dniu 1.1.2005 r., a roszczenie o zapłatę równowartości wydatków poniesionych na wypłatę podwyżek wynagrodzeń pracowników w 2002 r. przedawniło się w dniu 1.1.2006 r. Strona powodowa dokonała czynności mogącej przerwać bieg przedawnienia przysługujących jej roszczeń dopiero w dniu 26.4.2007 r. – gdy złożyła wniosek o zawezwanie pozwanego do próby ugodowej.

Sąd Okręgowy nie zgodził się ze stroną powodową, że podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa. Wyrokiem z 7.8.2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację strony powodowej. Podzielił, odwołując się do uchwały SN z 17.9.2008 r. (III CZP 82/08, OSNC Nr 9/2009, poz. 117), pogląd SO co do przedawnienia roszczeń strony powodowej.

Odnosząc się do zarzutu nadużycia prawa podmiotowego przez pozwanego, SA wskazał, że zastosowanie art. 5 KC do zarzutu przedawnienia wymaga wykazania charakteru dochodzonego roszczenia, usprawiedliwionych przyczyn opóźnienia w jego dochodzeniu oraz braku nadmierności tego opóźnienia, strona powodowa zaś mogła dochodzić swych roszczeń we właściwym terminie, a jej opóźnienie w ich dochodzeniu było oczywiście nadmierne i nieusprawiedliwione.

W skardze kasacyjnej strona powodowa zarzuciła SA naruszenie art. 5 KC w zw. z art. 4a NegSysKsztWynagrU, art. 58 § 2 i art. 118 KC. Prokurator Generalny wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesienie zarzutu przedawnienia może w wy­jątko­wych okolicznościach stanowić nadużycie prawa. Zastosowanie art. 5 KC w odniesieniu do zarzutu przedawnienia zakłada rozważenie na tle całokształtu okoliczności sprawy interesów obu stron roszczenia, tj. zarówno [...]