Zagrożenie surową karą – okoliczność niestanowiąca przesłanki tymczasowego aresztowania

- glosa

Monitor Prawniczy | 8/2022
Moduł: prawo karne
DOI: 10.32027/MOP.22.8.6
Kazimierz J. Pawelec

Zastosowanie, jak też dalsze stosowanie, tymczasowego aresztowania powinno być oparte jedynie na rzeczywistych oraz odpowiednio doniosłych ustawowych podstawach, przy uwzględnieniu zasady minimalizmu, a także pierwszeństwa stosowania środków wolnościowych, kiedy tymczasowe aresztowanie nie jest bezwzględnie konieczne, z uwzględnieniem art. 31 ust. 1–3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności1.

Postanowienie SA w Gdańsku z 31.3.2020 r., II Akz 278/20, niepubl.




Abstract:

Zagrożenie surową karą – okoliczność niestanowiąca przesłanki tymczasowego aresztowania

Obserwując praktykę na przestrzeni ostatnich blisko pięciu lat w zakresie stosowania oraz przedłużania aresztów tymczasowych, nie sposób nie dostrzec, że nader często, jako podstawę owego najsurowszego środka zapobiegawczego, sądy powołują się na tzw. zagrożenie surową karą, jako okolicznością uzasadniającą przyjęcie domniemania, że może ona rodzić możliwość utrudniania postępowania karnego przez oskarżonego. To poważny błąd, albowiem zmiana przepisów spowodowała, że należy powoływać się na stan prawny sprzed nowelizacji z 1.7.2015 r. Wskazana przesłanka, jako samoistna uzasadniająca tymczasowe aresztowanie, już nie istnieje. Musi zostać powiązana z treścią art. 258 § 4 KPK, jak też zasadą minimalizmu, konieczności oraz proporcjonalności. Występowanie tych okoliczności, poza innymi, musi wykazać wnioskujący o areszt prokurator, czego niestety nie czyni. Tym też zagadnieniom została poświęcona niniejsza glosa oparta na analizie jurydycznej oraz dogmatycznej problematyki stosowania i przedłużania najsurowszego środka zapobiegawczego. Słowa kluczowe: tymczasowe aresztowanie, przesłanki ogólne środków zapobiegawczych, przesłanki szczególne, domniemanie orzeczenia surowej kary, zasada minimalizmu, przydatności, konieczności, proporcjonalności, ciężar dowodu

Probability of a severe punishment as a prerequisite not justifying pre-trial detention

Having observed over the recent period of almost five years the practice of the use and extension of pre-trial detentions it is hard to miss that very frequently the courts base their agreement to use this most severe preventive measure as a prerequisite justifying a presumption that the defendant may obstruct the proceedings. This is a serious error since as a result of an amendment the courts should refer to the legal situation existing before the amendment of 1 July 2015. The abovementioned prerequisite does no longer function as justifying pre-trial detention on its own. It has to be connected with the content of Art. 258 § 4 of the Code of Criminal Procedure as well as the principles of minimalism, necessity and proportionality. Such prerequisites, apart from others, should be ascertained by the prosecutor when requesting detention, which they regrettably fail to do. These issues have been discussed in this gloss basing on the juridical and dogmatic analysis of the application and extension of this most severe preventive measure. Key words: pre-trial detention, general prerequisites for preventive measures, specific prerequisites, presumed adjudication of severe punishment, principle of minimalism, of usefulness, of necessity, of proportionality, burden of proof